Spacerem po Kórniku – 10 – zamek wnętrza cd

Oceń ten wpis

Dalszy ciąg spacerach po wnętrzach kórnickiego zamku

Hall I piętra

Kórnik zame1 006 Kopia

Przed wejściem do Sali Mauretańskiej, widzimy przed sobą piękny, o niepowtarzalnym klimacie, trzynawowy hall z ostrołukowymi sklepieniami, wspartymi na ośmiobocznych filarach, z ogromnym oknem zajmującym całą ścianę, z ażurową balustradą przy schodach…

Kórnik zame1 002

W hallu zgromadzone są XVII i XVIII-wieczne portrety głównie królewskie, w niszach przy oknie stoją popiersia Tytusa Działyńskiego i bogini Diany

Sala Mauretańska

h0c S Mauretańska

Największą i niewątpliwie najbardziej rozsławioną komnatą na zamku kórnickim jest Sala Mauretańska, ukształtowana w czasie ostatniej jego rozbudowy z połączenia dwóch komnat i dobudowania pomieszczenia w czworobocznej wieży. Za Tytusa była tu biblioteka, muzeum z urządził Jan Działyński, miało to być miejsce, gdzie kolekcjonuje się dawne uzbrojenie oraz gromadzi pamiątki po przodkach, przyjaciołach i sławnych rodakach.

17.10 020

Sala składała się z trzech różnych, połączonych ze sobą wnętrz których architektura i dekoracja nawiązuje do Dziedzińca Lwów i Dziedzińca Mirtów Alhambry – wspaniałych pałaców arabskich w Grenadzie (Hiszpania). W sali wystawiono ogromną liczbę niezwykle cennych eksponatów m.in. oryginalne zbroje rycerskie i husarskie, polską oraz wschodnią broń białą, kusze myśliwskie, ozdobne rzędy końskie, laski marszałkowskie, ozdobne zastawy stołowe, XVIII-wieczne kolekcje porcelany miśnieńskiej i in.

h4 S Mauretańska

h7 S Mauretańska

h32 S Mauretańska

h39 S Mauretańska Kopia

Z mebli oprócz gablot z eksponatami stoją tu dwie wielkie szafy, jedna hamburska z początku XVIII w. z wyrzeźbionymi postaciami biblijnymi. Na ścianach zawieszone są obrazy o tematyce historycznej, portrety hetmanów, słynnych Polaków…. W najdalszej części sali, przykrytej sklepieniem gwiaździstym zgromadzone są zabytki sztuki kościelnej.

kórnik 14.11..15 093 Kopia

Najcenniejszym zabytkiem wśród nich jest unikalny srebrny ołtarz w formie tryptyku z 16 płycinami przedstawiającymi tajemnice różańcowe i Matkę Boską Różańcową. Płyciny zostały wykupione przez Tytusa Działyńskiego po kasacie zakonu Dominikanów, a sam ołtarz został użyty podczas mszy i przysięgi wojsk Powstania Wielkopolskiego na Placu Wolności w Poznaniu.

17.10 016

Innym wartościowym zabytkiem jest obraz „Zwiastowanie NP Marii”, najciekawszych obrazów wczesnorenesansowych na terenie Wielkopolski, środkowa część tryptyku z 1529 r. fundowanego dla kolegiaty kórnickiej przez przedstawionego na obrazie Łukasza Górkę wojewodę poznańskiego i właściciela zamku. Na koniec widok z okna Sali Mauretańskiej na park .

17.10 019 Kopia

Apartament gościnny

i0 Ap. Gościn. Kopia

Najpierw choć jeszcze nie wykończony, nazywany salonem, za czasów Jana Działyńskiego ułożono w nim posadzkę i stał się pokojem gościnnym. Był i salonem i oddzieloną parawanem częścią sypialną z neobarokowym łożem,  szafką nocną i umywalnią.

i4 Ap. Gościn.

 W pokoju stoi neobarokowa kanapa z krzesłami i stołem, w narożniku umieszczony jest piec żeliwny z połowy XIX w. z Mefistofelesem. W części apartamentu, która pełniła funkcje gabinetu i buduaru, znajdują się  klasycystyczne meble z początku XIX w. – biblioteczka oraz szyfoniera w lewej niszy, biurko z krzesłem i sekretarzyk w prawej niszy, a także służący do odpoczynku bogato rzeźbiony, dębowy szezlong. Na ścianach portrety córek Tytusa – olejny Cecylii i akwarela Marii , portret Augustyna Działyńskiego, Adama Kazimierza Czartoryskiego dziadka Celiny Działyńskiej…..

Na koniec drzewo genealogiczne rodu Działyńskich

kórnik 14.11..15 104

Na następny spacer zapraszam po kórnickiej bibliotece.

Spacerem po Kórniku – 9 – zamek wnętrza cd

Oceń ten wpis

Dalszy ciąg spacerach po wnętrzach kórnickiego zamku

Czarna Sala

kórnik 14.11..15 040
W XVIII wieku po rozebraniu budynku bramnego i przykrycia dziedzińca dachem powstała obszerna sień. Część południowa podczas przebudowy w połowie XIX w została wydzielona tworząc salę w kształcie obecnym.  Cementową podłogę przykryto czarną farbą i stąd przyjęła się nazwa Czarnej Sali, obecnie od 1961 posadzkę pokryto biało-czarnym marmurem. Prostokątne pomieszczenie o kryształowym sklepieniu wsparte na czterech ośmiobocznych filarach. Najpierw   po przebudowie w 1873 spełniało funkcję hallu, później salonu.

kórnik 14.11..15 039 Kopia

Przy wyjściu na taras stoi stolik z pompejańską mozaiką z I w. n.e. przedstawiającą psa strzegącego domostwa (cave canem, czyli strzeż się psa) umieszczaną w przedsionkach antycznych domów rzymskich.

kórnik 14.11..15 043 Kopia

Sala Jadalnag2 jadalnia

Obok Czarnej Sali mieści się Sala Herbowa (Jadalnia), z której poprzez trzy duże okna zajmujące prawie całą południową ścianę roztacza się rozległa panorama na park. 

g11 jadalnia Kopia

Ozdobą sali jest drewniany kasetonowy strop mieszczący w 71 skrzyńcach tarcze z herbami rycerstwa polskiego. Zespół ten został wykonany w oparciu o dzieło Jana Długosza, XV wiecznego kronikarza polskiego, które jest uznawane za pierwszy polski herbarz. Herby miały uzmysławiać tradycje wielkich rodów polskich, miały krzepić nadzieję na odrodzenie państwa.

g23 jadalnia Kopia

Z pierwszego wyposażenia zachowały się jedynie neobarokowe wyplatane krzesła z wysokim oparciem i barokowa prasa do bielizny stołowej z ok. 1700 roku. Pozostałe meble wprowadzone zostały później, choć niektóre z nich są równie stare i cenne, choćby dwie szafy: orzechowa gdańska z 1726 r. i holenderska fornirowana hebanem i palisandrem. Z inicjatywy Jana Działyńskiego urządzono tu galerię portretów rodzinnych z XVII i XVIII w.. Po prawej stronie niszy wisi namalowany w ok. 1754 r. portret – Teofili z Działyńskich Szołdrskiej-Potulickiej (1714-1790), niezwykle zasłużonej dla Kórnika i Bnina, popularnie zwanej Białą Damą. Według miejscowej tradycji głęboką nocą ożywa ona i wizytuje swoje dawne, rozległy   majątek.

g19 jadalnia

g7d jadalnia Kopia

Pokój Marii Zamoyskiej

j12 p. Marii Zamojskiej
Wnętrze pierwotnie pełniło funkcję paradnego pokoju gościnnego, potem sypialni Izabelli, żony Jana Działyńskiego a następnie mieszkała tu siostra Władysława Zamojskiego Maria, ostatni lokator zamku.

j4 p. Marii Zamojskiej Kopia

Oryginalne są w tym pomieszczeniu sztukaterie sufitu w postaci geometrycznej plecionki orientalnej, w części przyokiennej znajduje się napis arabski: „Nie ma zwycięzcy ponad Boga”, napis był hołdem dla Turcji, kraju, która jako jedyna z ówczesnych państw nie uznała rozbiorów Polski.

j8 p. Marii Zamojskiej

Wśród mebli barokowych zwracają szczególną uwagę stojące naprzeciw okna dwie gdańskie sekretery z szafiastymi nastawami z drugiej połowy XVIII w. z mnóstwem schowków wewnątrz,

j0 p. Marii Zamojskiej

j6c p. Marii Zamojskiej

dwie XVII-wieczne zdobione macicą perłową szafki, stół barokowy, także kilka mebli z XIX wieku: dwie kanapy i gotowalnia z ruchomym lustrem. Na ścianach wiszą prace Marii Zamoyskiej i portrety rodzinne.

Zakątek myśliwski

17.10 013 Kopia
Ośmioboczne pomieszczenie zwane Zakątkiem Myśliwskim w parterowej części baszty nakryte jest sklepieniem kryształowym i oświetlone dwudzielnym gotyckim oknem.. Na ścianach wiszą trofea myśliwskie – poroża jeleni, łosi i danieli. Na okrągłej kanapce znajdują się splecione ze sobą rogi jelenie, pozostałość po śmiertelnej walce dwóch rogaczy znalezione w 1915 r. w lasach kórnickich.

kórnik 14.11..15 065 Kopia

Wokół kanapki w gablotach i na ścianach wystawiono pamiątki z zamorskich podróży Władysława Zamoyskiego, m.in.: orientalne maski demonów, wypchane zwierzęta, dzidy, skamieliny, wśród nich m.in. wykonany z liści palmowych kapelusz – podarunek księżniczki Liluokalani, siostry króla Wysp Hawajskich.

b1aa pokoik myśliwski

Zapraszam na dalszych spacer po wnętrzach kórnickiego zamku..

Spacerem po Kórniku – 8 – zamek wnętrza

8 (80%) głosów: 1

Wnętrza
Sień

kórnik 14.11..15 006 Kopia
Ozdobiona drewnianym stropem kasetonowym z herbami przodków Jana i Izabeli z Czartoryskich Działyńskich. Z sieni prowadzą trzy wejścia ozdobione drewnianymi portalami z lewej strony pokój dozorcy zamku, na wprost korytarz prowadzący do pomieszczeń zamkowych, z prawej strony apartament właściciela.

kórnik 14.11..15 007

Pokój pański

c2 p. Zamojskiego Kopia
Pokój pańskim teraz nazywają go pokojem Władysława Zamoyskiego
Mieszkali tu Tytus Działyński, Jan Działyński oraz później Władysław Zamojski. Po śmierci Władysława urządzono w pokoju kaplicę z gotyckim ołtarzem we wnęce. W pokoju stoi okazałe biurko mahoniowe z 1 ćwierci XIX w, które pierwotnie należało do Tytusa Działyńskiego. To na nim sypiał znany powszechnie z bardzo prostego i wręcz ascetycznego trybu życia Władysław Zamoyski. Cennymi meblami są szafami – gdańska z 4 ćwierci XVII w. i druga szafa dębowa z 1628 roku z wyobrażeniem 12 apostołów  przywieziona przez Jadwigę Zamoyską.

kórnik 14.11..15 013 Kopia

Szczególnie zdobiona jest w tym pomieszczeniu posadzka wykonana z korzenia brzozy, mahoniu i orzecha której dekoracja naśladuje wzorzysty dywan z rodowymi herbami Ogończyk i Jelita oraz czworobocznym medalionem, kształtem przypominającym „swastykę”, dzięki tej niby „swastyce” na posadzce Niemcy zostawili zamek bez większych zniszczeń.

kórnik 14.11..15 016 Kopia Kopia

Ta wspaniała posadzka, której wyrafinowany rysunek wraz z mistrzowskim połączeniem kilku gatunków drewna , to jeden z najdoskonalszych dzieł kórnickiej rezydencji.

Pokój Generałowej

d1 p. Generałowej Kopia
Opisany wyżej pokój łączył się poprzez mały gabinecik w wieży z apartamentem, w którym mieszkały  właścicielki, prawdopodobnie przed przebudową mieszkała tu Biała Dama , po przebudowie w XIX wieku , żona Tytusa – Celestyna, później Jadwiga Zamojska, żona generała Władysława Zamoyskiego, matka ostatniego właściciela zamku.

d2 p. Generałowej Kopia

W pomieszczeniu szereg zabytkowych mebli a z ciekawszych: hebanowy kabinet holenderski obłożony szylkretem i kością słoniową z 2 połowy XVII w.;

kórnik 14.11..15 025

sekretarzyk z 1 połowy XVIII należał do babci Tutasa; jedna z najpiękniejszych barokowych szaf gdańskich, ozdobiona bogatą snycerką z przedstawieniem pór roku; komplet mahoniowych mebli empirowych: łóżko (za parawanem), kanapa i fotele; na ścianach wiszą rodzinne pamiątki głównie portrety i fotografie osób z rodziny Celiny Działyńskiej, ale też można zobaczyć tu cenne obrazy np.: Uchwalenie Konstytucji 3 Maja dzieło Jeana Pierre Norblina, obrazy Artura Grottgera… Warto zerknąć na portale, na piękną podłogę oraz sufit.

d8 p. Generałowej Kopia

Salon

e1 salon Kopia

Za sypialnią, połączony z nią dwuskrzydłowymi drzwiami znajduje się salon. Jego wnętrze zgodnie ze swoją funkcją należy do najbardziej reprezentacyjnych w zamku kórnickim, głównie z uwagi na złocone sztukaterie sufitu, pokaźny kominek i piękną posadzkę oraz bogatym portalom drzwiowym. Trzy portale wykonane w lutym 1856 roku w stylu północnego renesansu z herbami rodzinnymi, utrzymane w kolorze ciemnego brązu, piękne rzeźbione z niszami na lustra, portale wykonane starannie mimo że wykonane w pośpiechu nawet w nocy przez miejscowych – poznańskich i kórnickich – stolarzy.

e8 salon - Kopia (2)

Pokój ten zachował w większości autentyczne urządzenia z połowy XIX w. wykonane dla tego wnętrza. Stoją tu dwie mahoniowe kanapy, nad kanapami kopie miniatur  Stanisława Samostrzelnika (ok. 1485-1541),   i 16 foteli obitych pstruchą (wełnianą tkaniną wyrabianą w okolicach Kórnika), stół z mozaiką komponowaną z sęków szesnastu gatunków drzew, wg. tradycji pochodzących z kórnickiego parku, stoi tu też palisandrowa szafka holenderska z 2 poł. XVII w., kabinet flamandzki z tego samego czasu, w wykuszu stoi harfa pedałowa paryska z końca XVIII w.,…. Na ścianach liczne obrazy głównie portrety rodziny Działyńskich, Władysław ten pokój nazwał „pokojem skazańców” – wszyscy na portretach członkowie rodziny byli skazani za udział w kolejnych powstaniach narodowych przeciw zaborcom.

e11 salon Kopia

Salonik
Do Salonu przylega niewielki salonik – skromny pokoik , kiedyś sypialnia. Meble są tu klasyczne i pochodzą z przełomu XVIII i XIX stulecia, salonik zdobi też szereg XVI-XIX- wiecznych malowideł. W saloniku jest też ozdobny kominek z czerwonego marmuru, nad którym zawieszono barokowe lustro saskie, niestety przy zwiedzaniu trudny do zobaczenia, stoi za ścianą….

f2 salonik

Zapraszam na dalszy spaceru po wnętrzach kórnickiego zamku

Spacerem po Kórniku – 7 – zespół zamkowo-parkowy – zamek cd.

Oceń ten wpis

Zamek za Jana Kantego Działyńskiego

e6 salon

Sukcesorem Tytusa Działyńskiego został jedyny syn trzydziestodwuletni Jan Kanty, który kontynuował rozpoczętą przez Tytusa Działyńskiego przebudowę, jednak wzorem ojca wziął udział w kolejnym zrywie narodowym, jakim było powstanie styczniowe, za co został zaocznie skazany na karę śmierci. Wyrok unieważniono dziesięć lat później. Powracający z emigracji właściciel nie był już wtedy w stanie finansowo sprostać dalszym pracom remontowym. Kontynuował jednak zakupy biblioteczne nabywając wiele cennych rękopisów i starodruków, dalej też kolekcjonował dzieła sztuki i pamiątki historyczne.

Następna pasja Jana Działyńskiego to dziedziczona po ojcu hodowla rzadkich gatunków drzew i krzewów. Drogą wykupu gruntów powiększył ogród – arboretum, który wraz z lasami miał być warsztatem dla uczniów projektowanej przez siebie szkoły leśnictwa.

4d 040 Kopia

Hrabia Jan Kanty Działyński zmarł 30 marca 1880 roku. ..” Przy złożeniu zwłok zmarłego do grobów w kościele kórnickim….. złamano miecz, strzaskano tarczę herbową i skruszono pieczęć herbową ostatniego Ogończyka z Kościelca Działyńskiego.. O żałobie trwającej półtora roku przypominała czarna flaga na wieży zamkowej”.

02d 016 Kopia
Zgodnie ze sporządzonym na łożu śmierci testamentem dziedzicem Kórnika został syn siostry Jadwigi i generała Władysława Zamojskiego, Władysław.

j13 p. Marii Zamojskiej

Dalsze decyzje w sprawach konieczności remontu zamku podjął sam Władysław Zamojski po przyjeździe wraz z matką i siostrą do Kórnika w 1881 roku. W 1882 roku tak napisał do jednego z krewnych „…. Zastałem więc właścicielem majątku, do którego dochodów prawa mi nie przyznano, ale za to mnie wypadło zapłacić stempel spadkowy, koszta bardzo znaczne restauracji zamku kórnickiego, któren był w opłakanym stanie, a któren do porządku trzeba było doprowadzić choćby ze względu na zbiory polskie i bibliotekę w nim się mieszczącą, wreszcie długi za wydawnictwa…”
Poświęcił on długotrwałe wysiłki uporządkowaniu spraw majątku, nadszarpniętego działalnością kolekcjonerską rodu Działyńskich oraz represjami pruskimi, związanymi z ich udziałem w powstaniu. W 1885 roku wraz matka i siostrą (jako obywatele francuscy) w związku restrykcjami władz pruskich byli zmuszeni upuścić Kórnik i udali się do Galicji. W 1912 roku otrzymali pozwolenie na regularne pobytu w Kórniku a do Kórnika wrócili dopiero w 1920 roku. W 1923 roku zmarła Jadwiga Zamojska a Władysław Zamojski rok później. Tuż przed śmiercią 30 lipca 1924 roku, Władysław Zamoyski przekazał na własność narodowi polskiemu wszystkie swoje dobra, a wraz z nimi wypełniony dziełami sztuki zamek i wspaniałą bibliotekę.

zamek 03

Jeszcze za jego życia, 16 lutego 1924 r., został złożony na ręce prezydenta Stanisława Wojciechowskiego projekt ustawy o powołaniu Fundacji. Zamoyski zanotował wówczas: “Dziś najszczęśliwszy dzień w moim życiu. Nie mam już nic”.
Zawsze powiadał, że należy wkładem swojej pracy dać Ojczyźnie to wszystko, czego ona potrzebuje, aby walczyć z okupantem o to, co polskie, i co z dziada i pradziada stanowi o jej korzeniach. Władysław Zamoyski zmarł 3 października 1924 roku w Kórniku pochowany w kolegiacie kórnickiej w rodzinnej krypcie.

5 Krypta Zamojskich

Już kilka lat po śmierci Zamoyskiego, Fundacja Kórnicka, na wskutek niegospodarności,   nieuczciwości niektórych członków jej zarządu i urzędników, zaczęła podupadać. Podobnie poupadać zaczynał zamek, zaczęły pękać mury z tych względów rozebrano w 1937 roku „babiniec”.

1910-1920 Zamek w Kórniku

W czasie II wojny światowej Niemcy urządzili w pałacu skład skradzionych z Poznania zbiorów muzealnych, co spowodowało przeciążenie stropów. Na pogorszenie się stanu budowli wpłynęło również wstrząsy spowodowane przejazdem wojsk oraz obniżenie się poziomu wód gruntowych, które spowodowało butwienie tkwiących w fundamentach drewnianych pali, przez co mury zaczęły systematycznie osiadać. Pod koniec wojny uciekający w popłochu Niemcy część eksponatów z Kórnika wywieźli do Rzeszy, część z nich zniszczyli, a resztę pozostawili w ogólnym nieładzie: […] Wnętrze zamku po ucieczce Niemców przedstawiało obraz niesamowitego zniszczenia. Wszędzie stosy strzaskanych mebli i zabytków, szczątki rozbitych skrzyń, szkła i porcelany, walające się pergaminowe dokumenty, porozrzucane książki, numizmaty i wszelkie papiery, obalone sprzęty i ich części, wyłamane i zniszczone drzwi, fotele …].

 niżej elewacja wschodnia

2b

Prace konserwatorskie przy zamku podjęto w 1947 roku a latach 1952 – 53 zeskalano grunt pod fundamentami zamku wbijając ośmiometrowe pale betonowe powiązane betonowymi ławami (metoda prof. Cybertowicza).

zamek od południa

1a9

W czasach PRL (w 1953 r) fundacja „Zakłady Kórnickie” została zlikwidowana a zamek ze zbiorami muzealnymi i biblioteką stał się placówką naukową Polskiej Akademii Nauk. W latach 1957 – 1960 dokonano remontu wnętrz, a w roku 1964 odremontowano stronę zewnętrzną. W ostatnich latach zamek doczekał się remontu, wykonano renowację stolarki okiennej i drzwiowej, zostały też osuszone przyziemia zamku, naprawiono mostek, dach, posadzki, wnętrza a na odnowienie czeka jeszcze elewacja….

Architektura zamku
Obecny kształt zamku nawiązuje do neogotyku angielskiego, jednego z historyzujących stylów popularnych w XIX w. Jest kompilacją różnych wzorów i jest uważany za jeden z najpiękniejszych polskich przykładów nowożytnej architektury neogotyckiej..
Główne wejście do zamku znajduje się od strony północnej. Charakterystyczną cechą jest zwieńczenie głównego okna nad wejściem łukiem Tudora (popularnie określanym jako „ośli grzbiet”). Jeszcze do okresu międzywojennego do zamku wchodziło się przez tak zwany „babiniec”, przedsionek w kształcie barbakanu, wyburzony w roku 1937 z uwagi zbyt obciążenie murów i ich pękanie.

24.10 015

Strona zachodnia to rozbudowany architektonicznie taras z widokiem na jezioro Kórnickie i „Zwierzyniec”.

4

Strona południowa stanowi najładniejszą partię zamku. Jest zdominowana przez łuk indyjski, wzorowany prawdopodobnie na Pawilonie Królewskim w Brighton, a pośrednio na muzułmańskiej architekturze Indii (łuk w Kórniku nosi wyraźne podobieństwo do łuków Tadź Mahal).

5a 022 Kopia
Od strony wschodniej nad zamkiem wznosi się neogotycka wieża, swoją elewacją z czerwonej cegły kontrastująca z resztą zamku, wybudowana dopiero podczas przebudowy zamku przez Tytusa Działyńskiego.

09.07 028

Gmach przyciąga uwagę nie tylko ze względu na duże wartości estetyczne jego formy, ale przede wszystkim z powodu wspaniałych, zachowanych niemal bez zmian XIX wiecznych wnętrz. Pełnią one dzisiaj funkcje muzealne i wyposażone są w tak wielką liczbę pamiątek historycznych, rzeźb, mebli, militariów, obrazów, trofeów myśliwskich, zbiorów podróżniczych, etnograficznych oraz archeologicznych, że na szczegółowe zapoznanie się z całością należy zarezerwować niemal cały dzień. Sale zamkowe udostępnione do zwiedzania mieszczą się na dwóch kondygnacjach pokrytych zabytkową posadzką, w związku z czym obligatoryjne jest zakładanie przy wejściu do komnat wielgachnych, sympatycznych kapuci ochronnych.

17.10 023

Zapraszam na dalszy spacer po kórnickim zamku, tym razem wewnątrz…

Spacerem po Kórniku – 6 – zespół zamkowo-parkowy – zamek cd.

Oceń ten wpis

Zamek w XVII – XIX wieku – Działyńscy
W 1676 roku dobra kórnickie kupił Zygmunt Działyński i pozostały one w rekach Działyńskich do 1880 roku. Sytuacja na zamku kórnickim uległa bardzo znacznej poprawie po objęciu majątku w latach dwudziestych XVIII wieku przez Teofilę z Działyńskich Szołdrską-Potulicką.

g7a jadalnia

Osoba rzeczowa, energiczna, osobiście nadzorująca swoje majątki. Zadbała ona o klucz kórnicki, gdzie obficie korzystała z osadników (oledrów, Niemców, Żydów) zaś z zamku uczyniła prawdziwie pańską, o charakterze barokowym rezydencję arystokratyczną, dodając od strony północnej dwa ryzality z kopulastymi dachami i szczytem między nimi, wybudowano nowy murowany most i reprezentacyjny dziedziniec.

Zamek_w_Kórniku_w_czasach_Białej_Damy Kopia

Przekształcono również usytuowany na południe od pałacu XVI-wieczny ogród włoski – jego miejsce zajął teraz modny park w stylu francuskim. […] Ogród był napełniony ptaszarniami oraz wodotryskami rozmaitego kształtu. Tutaj sączyła się woda z paszczy lwa opierającego łapy przednie na herbach familii Działyńskich; na innym zaś miejscu tryskały strumienie z głowy wieloryba, indziej jeszcze z paszczy krokodyla. Na kanale zamek oblewajacym pływały śnieżne łabędzie; po obszernym zamkowym dziedzińcu przechadzały się żurawie, pawie i bażanty. Dwie ogromne, dotąd w ogrodzie istniejące, cieplarnie zawierały najrzadsze rośliny zagraniczne […].

09d 013 Kopia4 005

Teofila zmarła 26 listopada 1790 r. Pochowano ją w kościele kórnickim, a uroczystości pogrzebowe trwały 9 dni.

Kórnik zameka

Po śmierci Teofilii zamek uległ ponownemu zaniedbaniu, spowodowane to było opuszczeniem posiadłości przez właścicieli w czasie trwania procesu o majątek kórnicki między Szołdrskimi a Działyńskimi.    Na mocy werdyktu sądu z dnia 4 kwietnia 1801 roku majątek kórnicki otrzymał Ksawery Działyński. W pierwszych latach XIX wieku Ksawery wraz z rodziną często przebywał w zamku, swój pokój miała także matka Anna Gurowska. W 1806 po wkroczeniu do Wielkopolski wojsk napoleońskich w rezydencji stacjonowali oficerowie wojska polskiego a następnie wynajęto pomieszczenia na magazyny państwowe i wojskowe (1811-17). Była tu żywność dla wojska, był skład siana i paszy…Po wyprowadzeniu się wojska w zamku przeprowadzono niezbędne remonty wnętrz i mebli. Po śmierci Ksawerego Działyńskiego 13 marca 1819 roku i uregulowaniu spraw spadkowych, w 1826 roku właścicielem majątku kórnickiego został Adam Tytus Działyński.

e13 salon Kopia

Prawie od samego początku zamieszkiwania w Kórniku Tytus planował przebudowę zamku i już w 1827 i 1828 roku powstały dwa projekty przebudowy wykonane przez Antonia Corazziego i Henryka Marconiego. Żadnego z tych projektów Tytus nie zaakceptował.

zamek 01 002

zamek 01 004

Następny projekt zlecony przez Tytusa wykonał Friedrich Schinkiel. Projekt był gotowy już 4 kwietnia 1828 roku.

zamek 01 005

kornik_07

Wyliczone koszty przerosły jednak możliwości finansowe Tytusa, wobec czego zrezygnował z niektórych rozwiązań proponowanych przez Schinkla, o czym z żalem poinformował w jednej z listów. W latach 1828 – 1830 prowadzono prace przy przebudowie,  w tym czasie prowadzono również prace w pałacowym ogrodzie. Z powodu zaangażowania w powstanie listopadowe, przebudowa zamku, jak i działalność edytorska i kolekcjonerska prowadzana w Kórniku została przerwana. Tytus został ukarany przez władze pruskie konfiskatą majątku. Pozbawiony majątku mieszkał w Krakowie, u krewnych w Wysocku i Zarzeczu oraz w Oleszycach pod Jarosławiem w posiadłości żony. Nie zaniechał nabywania książek, dawnej broni i zbroi. Do Kórnika mógł wrócić dopiero w 1839 r. po wygranym procesie o zwrot dóbr. Decyzja o dalszej restauracji zamku zapadła pod koniec 1841 roku a pierwsze cegły zwożono wiosną 1842 roku. Prace budowlane prowadzono oparciu o projekt Schinkla wprowadzając wiele istotnych zmian na życzenie właściciela. Przy zmianach w projekcie Tytus Działyński współpracował z architektem Marianem Cybulskim. Wnętrza otrzymały nowy wystrój – ozdobne, historyzujące portale, sztukateria na sufitach, posadzki, meble, drewniane stropy ozdobne (kasetonowe w sieni i w reprezentacyjnej jadalni).. W modernizowanym zamku Tytus Działyński stworzył rezydencję rodzinną i umieścił w niej gromadzoną przez siebie wspaniałą bibliotekę pełną starych druków, map i rękopisów a także zbiór pamiątek narodowych. Przy modernizacji zatrudniał miejscowych rzemieślników, głównie z Kórnika, Poznania i okolicznych miasteczek.. Istniejący przy zamku ogród w stylu francuskim Teofili Potulickiej przekształcił w park w stylu romantycznym – obecne Arboretum Kórnickie. Arboretum  największe i najstarsze w Polsce i czwarte co do wielkości kolekcji w Europie. O zamku, o dziele Tytusa Działyńskiego tak pisze, często bywający w Kórniku, poeta Stanisław Koźmian:…. „Zamek kórnicki był umiłowanym jego dziełem, na którym zostawił wyraźne piętno swojego rozumu, estetycznego smaku i zamiłowania wszystkiego co piękne, co swojskie. W rodzinie znajdował hr. Tytus dzielną pomoc i współpracawnictwo, żona i córki przerysowywały plany z mauretańskiej Alhambry…”

zamek 02 003

Prace przy przebudowie przerwała śmierć Tytusa Działyńskiego, która nastąpiła 12 kwietnia 1861 roku w poznańskim pałacu. Spoczywa w krypcie rodowej kórnickiego kościoła. O pogrzebie Tytusa tak opisywał Dziennik Poznański:  

Kórnik zamek 1a1 001 Kopia Kopia

Zapraszam na następny  spacer po kórnickim zamku