Po fyrtlach Poznania 89b – „Okrąglak”

Oceń ten wpis

„Okrąglak”.

13 011 Kopia

Dom Towarowy zbudowany w latach 1949 – 55 na narożniku ulicy Mielżyńskiego 17 i 27 Grudnia 16 w miejscu zniszczonego podczas II wojny Banku Cukrownictwa. Projekt Marka Leykama nowoczesny, stworzony przed wprowadzeniem doktryny socrealizmu w architekturze. Okrągły kształt budynku powodował, że widać go było z każdej ulicy podobnie. Pierwszy budynek w Poznaniu zbudowany z elementów prefabrykowanych oraz z ogrzewaniem sufitowym. Otwarcie nastąpiło 29 stycznia 1955.

01 163

Na otwarcie przyszły tłumy, następnego Okrąglak trzeba było zamknąć i remontować. Zwabiony rzekomo wielką ilością towaru, tłum zniszczył stoiska, powybijał szyby, poniszczył lady… Rok później Okrąglak został włączony do Poznańskiego Zjednoczenia Przedsiębiorstw Handlowych. W pobliżu Okrąglaka wybudowano budynek biurowy o podobnej elewacji zwany „kwadraciakiem”. W latach 1977-1979 do istniejącej klatki schodowej dobudowano windę wraz z maszynownią dźwigów oraz zewnętrzną, ewakuacyjną klatkę schodową – łączącą „Okrąglak” z „kwadraciakiem” (później została rozebrana). W podziemiach zamontowano wówczas także zbiornik na wodę o pojemności 100 tys. litrów.

10.10 035 Kopia

Przez lata w Okrąglaku można było można kupić prawie wszystko, od czekolady, przez talerze, zabawki.. za kupy w PRL szło się do Okrąglaka bo tam było zawsze można coś kupić, w Okrąglaku zawsze cos było, był on najważniejszym budynkiem w mieście. Jest lubiany przez Poznaniaków i nie tylko… Okrąglak wraz z budynkiem Domaru, Delikatesami Kasia, Domem Książki miał i utworzył nowoczesną oprawę dawnego Placu Gwarnego (skrzyżowania ulic 27 Grudnia; Gwarna; Fredry i Mielżyńskiego). W 1998 przeszedł na własność polsko-belgijskiej spółki DTC (wraz z 32 innymi domami towarowymi w całej Polsce). Spółka próbowała zablokować wpis obiektu do rejestru zabytków, m.in. z uwagi na brak możliwości przypisania mu cech wysokiej wartości historycznej, naukowej czy artystycznej. W 2007 został wpisany na listę zabytek, pod Powszechny Dom Towarowy „Okrąglak” pod numerem 218/Wlkp/A z dnia 19.12.2007.

18.081 021 - Kopia (3)

Budynek w kształcie walca, dziewięciopiętrowy, z centralna trzybiegową klatką schodową. Schody były ciasne, trudno było się wymijać i niektórych budziły strach z uwagi na lęki wysokości, w pewnym okresie były też popularne wśród samobójców dopóki nie zabezpieczono je specjalną siatką. Okrąglak był też niebezpieczny pod względem przeciwpożarowym, w przypadku pożaru zadziałby jak piec. W latach 2011-2012 budynek przeszedł gruntowy remont. Zmienił on się w budynek biurowo-usługowy. Przywrócona została również oryginalna elewacja. Otwarcie po remoncie miało miejsce 24 września 2012.

Plac po B.C. 1948 r

Bank Cukrownictwa

Bank Cukrownictwa 02

był jednym z wielu banków branżowych powstałych w pierwszej połowie lat 20 XX wieku. Zawiązano go w 1921 r. na zasadzie fuzji połączony z Bankiem Ziemskim w Poznaniu , który działał od roku 1886 roku. Inicjatorem powstania Banku Cukrownictwa był Związek Zachodnio – Polskiego Przemysłu Cukrowniczego, który zrzeszał 24 cukrownie działające w byłym zaborze pruskim. Podobnych banków branżowych nastawionych na obsługę jednego sektora gospodarki było wiele, ale trudny okres wielkiej inflacji przetrwały jedynie dwa – Bank Naftowy i Bank Cukrownictwa. Bank Cukrownictwa w wyniku porozumienie w roku 1923r. trzech związków producentów cukru działających na terenach trzech zaborów finansował potrzeby gospodarki cukrowniczej i oraz sprzedaży cukru jako monopolista. Bank kontynuował działalność w czasie II wojny światowej na terenie Generalnej Guberni. Bank utracił koncesję w 1946.

ruiny po wojnie

Bank Cukrownictwa

Dawny budynek Banku Cukrownictwa
Dawny budynek banku zdecydował o kształcie narożnika ulic 27 Grudnia i Mielżyńskiego. Główne wejście usytuowane pod kątem zbiegającym się do zbiegających się ulic w eksponowanym froncie, wspartym na kolumnach. Bank Cukrownictwa przejął od działającego wcześniej Banku Przemysłowców za długi zbierając wszystko „jak stał i siedział”. W czasie działań wojennych budynek Banku Cukrownictwa poważnie ucierpiał i podjęto decyzję o jego rozbiórce. Dzisiaj na miejscu Banku Cukrownictwa stoi „Okrąglak”.

Bank Cukrownictwa01

Zapraszam na następny spacer po fyrtlach Poznania i Wielkopolski

Po fyrtlach Poznania 88a – Teatr Polski

Oceń ten wpis

Teatr Polski

O budowie Teatru Polskiego w Poznaniu można buło myśleć dopiero po uchyleniu 26 czerwca 1869 ustawy wymagającej zgody władz na przedstawienia w językach obcych (innych niż urzędowy niemiecki) .I wtedy już 1 grudnia 1969 roku konstytuuje się Komitet Teatralny, który przekształca się w Spółkę Akcyjną pod nazwą „Teatr Polski w Ogrodzie Potockiego”, wcześniej w grudniu 1870 roku Bolesław Potocki z Będlewa ofiarował na rzecz powstającej Spółki swój ogród przy ulicy Libelta. Pierwotnym zamiarem było budowa teatru w tym ogrodzie, jednak aby uniknąć charakteru teatru ogródkowego podjęto starania o nabycie działki w centrum miasta. Ogród Potockiego sprzedano a pieniądze przeznaczono na zakup parceli pod budowę teatru. W grudnia 1871 r. Spółka kupiła posiadłość przy ulicy Berlińskiej (dziś 27 Grudnia) o powierzchni 2 tys. m2, od Stanisława Hebanowskiego. Stanisław Hebanowski bezinteresownie zaprojektował budynek teatru. Projekt Hebanowskiego zatwierdzono i można było budować.

Fotopolska_159551

I budowano Teatr Polski w Poznaniu przeciw procesowi niemczenia, w chwili ostrej walki z pruskimi władzami, gdy wycofywano ze szkół język polski, aresztowano społeczników i działaczy, księży (m. in. arcybiskupa Ledóchowskiego), gdy przesiedlano nauczycieli do Rzeszy, gdy wprowadzano ostre, „kagańcowe” prawo prasowe. Budowano go dzięki zaangażowaniu społeczeństwa zbierając na budowę pieniądze poprzez komitety, towarzystwa, komisje i to nie tylko w Wielkopolsce ale i w Galicji i na Pomorzu. Zbiórki poprzez datki w różnej postaci, również poprzez tzw. trzymarkówki zbierane w klimacie zabawy, anegdot, wierszyków, organizowano na ten cel bale, zabawy, przedstawienia amatorskie. Stworzono teatr przy pomocy działań politycznych, patriotycznych, socjotechnicznych, którym nadano symboliczne znaczenie, z wykorzystaniem wielkopolskiej organizacji, umiejętnego wykorzystania praw ekonomicznych, organicznikowskiej pasji i symboliki romantycznych koncepcji sztuki Napis na frontonie – „Naród sobie” (który na żądanie władz pruskich pierwotnie umieszczono na elewacji od strony dziedzińca) – jest (jak widać) adekwatny do sytuacji, w jakiej powstał teatr i do sposobu jego wzniesienia, teatr był symbolem polskości. 25 września 1875 roku uroczysta inauguracja stałej sceny spektaklem „Zemsty” Fredry.

poz300

Wygląd budynku teatru
Fasada teatru z ryzalitem na osi z dekoracyjnie obramionymi oknami i drzwiami, wycofane boki ozdobione bonowaniem. Wnętrze z widownią na rzucie dzwonu z trzema piętrami balkonów, loże z rzeźbionymi atlantami, puttami, postaciami kobiecymi. Symbole sztuk pięknych, nauki i handlu nadawały całości charakteru „świątyni narodowej”. W 1928 roku, żeby przygotować na Powszechną Wystawę Krajową, gmach przebudowano. Wysunięto o 5 metrów front do przodu co umożliwiło rozszerzenie foyer i urządzenie po bokach kas biletowych.

Teatr Polski Kopia

Teatr Polski 1 Kopia

10.10 051

Teatr Polski 3 Kopia

Kamienica dochodowa teatru  – Kamienica Gorgolewskiego

Otwarcie budynku teatru nie zamknęło działań inwestycyjnych, wszyscy zdawali sobie z konieczności trwałego zabezpieczenia. Stojąca przy ulicy kamienica nie dawała wystarczających dochodów na utrzymanie placówki. Pod koniec lat osiemdziesiątych zaczęto myśleć o stworzeniu solidnego zabezpieczenia dla teatru. 27 marca 1890 roku, powstała druga spółka, nazwana „Pomoc”, która miała uratować interesy Spółki „Teatr Polski w Ogrodzie Potockiego” i zapewnić byt finansowy kolejnym sezonom. Spółka „Pomoc” wybudowała na przylegającym do teatru i dokupionym teraz gruncie – hotel „Victoria”, salę zabaw (obecnie Malarnia) i obok trzypiętrową czynszową kamienicę.

Kamienica Gorgolewskiego 003

Kamienicę o trzech piętrach, z podwójnym przejazdem na wewnętrzny dziedziniec, na którym znajdował się budynek teatru, budynek z lokalami sklepowymi na parterze, z mieszkalnymi lokalami (po 6 i 7 pokoi) na piętrach, zaprojektował znany w Wielkopolsce architekt Zygmunt Gorgolewski. Kamienica ta stanowiła właściwe zabezpieczenie bytu teatru. Fasada z powtarzającymi się modułami i detalami architektonicznymi, monumentalny efekt poprzez wydzielenie na niej trzech ryzalitów, z których środkowy z dwoma wjazdami na dziedziniec zwieńczony trójkątnym tympanonem z rzeźbą młodej Wielkopolanki wykonanej przez Władysława Marcinkowskiego, ( w projekcie Gorgolewskiego była rzeźba dwóch kobiet).

Rzeźba

Niepowetowaną stratą jest zniszczenie tej kamienicy w okresie powojennym, co spowodowało zniknięcie dziedzińca teatralnego, który spełniał funkcje zewnętrznego foyer teatru.

27 Grudnia 4

Zapraszam na następny spacer „Po fyrtlach Poznania”

Po fyrtlach Poznania 89a – PTPN

5 (50%) głosów: 2

Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk

k 040

10.10 022 Kopia

13 lutego 1857 roku utworzono organizację nazywając ją pierwotnie „Towarzystwo Przyjaciół Nauk Poznańskie” a głównymi inicjatorami powołania tej organizacji naukowej byli: dr Kazimierz Szulc, ksiądz Franciszek Ksawery Malinowski, Kazimierz Jarochowski, Leon Wegner, Roger Maurycy Raczyński oraz Tytus Działyński. W pierwszych miesiącach roku 1857 Tytus hr. Działyński, Władysław Niegolewski i Roger hr. Raczyński opracowali statut stowarzyszenia. Cel Towarzystwa sformułowano w następujący sposób: „Towarzystwo Przyjaciół Nauk Poznańskie, ma na celu pielęgnowanie nauk i umiejętności w języku polskim”. W czerwcu tegoż roku wybrano zarząd towarzystwa, na którego czele stanął znany filozof – August hr. Cieszkowski, który jednak w związku z wyjazdem za granicę zrezygnował z tej godności. Następcą jego został Tytus hr. Działyński. Powstanie Towarzystwa było niezwykle istotnym elementem w walce o zachowanie polskości Wielkopolski, elementem „najdłuższej wojny nowożytnej Europy”, tym bardziej, że w przeciwieństwie do pozostałych zaborów nie istniała tu żadna polska wyższa uczelnia i nie było możliwości jej złożenia. Wtedy dewiza PTPN: unguibus et rostro (pazurami i dziobem), odnosiła się do metod koniecznych dla obrony zagrożonej polskiej kultury i nauki. Pomyślane początkowo jako głównie humanistyczne i artystyczne stowarzyszenie, bardzo prędko zaczęło poszerzać swe dziedziny naukowe, poprzez wydziały, na których prowadzono regularne prace naukowe. We wrześniu 1858 roku powołano do życia wydział nauk historycznych i moralnych, a w październiku tego samego roku wydział przyrodniczy. Wydział Przyrodniczy prowadził badania fizjograficzne Polski Zachodniej, urządzono laboratorium chemiczne, powstał Wydział Lekarski.W roku 1918, po odzyskania niepodległości, głównym celem PTPN stało się dążenie do powstania w Poznaniu uniwersytetu. Uniwersytet powstał 7 maja 1919 roku i nazywał się Wszechnica Piastowska, a pierwszym rektorem powstałej uczelni został, ówczesny prezes PTPN, Heliodor Święcicki.

01 183

W czasie II wojny światowej zginęło tragicznie stu kilkudziesięciu członków PTPN. Rozproszeniu i częściowej zagładzie uległ księgozbiór biblioteki, zniszczone zostało archiwum, zdewastowano gmach.
Po wojnie, już 16 maja 1945 roku PTPN wznowiło prace. Powoli odbudowywano strukturę korporacji, wznowiono działalność badawczą, działalność wydawniczą i popularyzatorską, biblioteczną… Niestety niezbyt życzliwy stosunek państwowych i lokalnych „władz ludowych” do PTPN spowodował nie tylko utratę części majątku ale i upadku ducha społecznego i osłabienie energii jego członków. Dopiero po 1989 po odzyskaniu praw do majątku osiągnięto podstawy do kontynuowania prac naukowych korporacji i .….. zaczęło się coś dziać…

10.10 024 Kopia

Gmach Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk

01 180 - Kopia (2)

Towarzystwo istnieje od roku 1857 a jego siedziba jest świadectwem XIX- i XX-wiecznej historii Poznania i Wielkopolski. Pierwotnie Towarzystwo nie miało własnej siedziby. Pierwszej gościny udzieliła mu Biblioteka Raczyńskich, w czerwcu 1857 roku Roger Raczyński przekazał Towarzystwu część swego mieszkania na parterze, a w 1860 roku cały parter.
Drugim adresem Towarzystwa stał się poznański Bazar, gdzie przeznaczono dwa pokoje na II piętrze na posiedzenia i sześć pokoi na III piętrze na zbiory Towarzystwa. W 1870 roku zaczęto zbierać fundusze na budowę własnego gmachu. Ponieważ Towarzystwo nie mogło kupić budynku ani działki z pomocą pospieszył hr. Seweryn Mielżyński. Z uzyskanych składek oraz funduszy własnych kupił w 1871 roku a w 1872 roku przekazał Towarzystwu niewielką posesję przy ówczesnej ul. Młyńskiej, dzisiejszej ul. Mielżyńskiego. Już po kilku miesiącach Seweryn Mielżyński zgłosił postulat rozbudowy zakupionego domu. W następnych latach za pieniądze ze składek poznańczyków wzniesiono dwa skrzydła mieszczące bibliotekę, muzeum oraz sale posiedzeń. Autorem projektu budynku zrealizowanego w latach 1874 – 1882 roku był Zygmunt Gogolewski. Pomieszczenia w budynku szybko okazały się niewystarczające na potrzeby Towarzystwa Przyjaciół Nauk. Zbyt mała ilość lokali mieszkalnych na wynajem i dochody z tego tytułu nie mogły stanowić podstaw egzystencji instytucji. Nabyto więc od hrabiów Łąckich sąsiednią parcelę ze stojącym na niej budynkiem. Dzięki ofiarności poznańczyków stary dom frontowy i dom Łąckich rozebrano, stawiając na tym miejscu w latach 1906-1908 nowy.
Do dwóch starych oficyn, członek Towarzystwa architekt Roger Sławski, zgodnie z tradycją bez honorarium, dodał dwie nowe oraz gmach od ulicy, przebudowę realizował Stanisław Miecznikowski. W miejscu starej frontowej kamienicy wybudowano nową znacznie szerszą, mieszczącą na parterze sale posiedzeń z zapleczem oraz sale muzealne, na wyższych piętrach po dwa mieszkania 7 i 5 pokojowe wynajmowane lokatorom. Środki z wynajmu były wsparciem finansowym PTPN. Teraz na miejscu skromnej fasady niewielkiego domu frontowego pojawiła się monumentalna fasada przerastająca skalą sąsiednie domy. Fasada zaprojektowana przez Sławskiego z wykorzystaniem imponujących form architektonicznych – wielkie rytmy pilastrów, monumentalny portal, zdwojone oprawy okien, charakterystyczny tympanom – robiła wrażenie niezwykle „mocnego” tworząc nowy polski akcent w panoramie ulicy, a o to chodziło. Za czasów pruskich, z muzeum, z biblioteką, z wydawnictwem, z pomnikiem Adama Mickiewicza na dziedzińcu gmach nabrał charakteru polskiego „sanktuarium” nasyconego patriotycznymi treściami. Na elewacjach gmachu Towarzystwa znajdują się trwałe pamiątki tych czasów, uzupełniane do dnia dzisiejszego nowymi obiektami. Umieszczane są tablice przypominają postacie wielkich uczonych, artystów, społeczników, darczyńców.. Siedziba Towarzystwa zaprojektowana przez Rogera Sławskiego w niezmienionej formie istnieje do dnia dzisiejszego.

Muzeum Mielżyńskich – powołano przy Towarzystwie w 1857 jako „Muzeum Starożytności Polskich i Słowiańskich …” . Przełomowym wydarzeniem dla Muzeum był zakup w 1870 r przez Seweryna Mielżyńskiego zbioru malarstwa polskiego i grafiki od Edwarda Rastawieckiego oraz przekazanie drogą testamentu zbioru około 170 obrazów prywatnej ”Galerii Miłosławskiej”. Galeria ta znalazła się w Towarzystwie po śmierci Mielżyńskiego w 1872 r. Na bazie tych zbiorów powstało w roku 1882 roku Muzeum imienia Mielżyńskich. Wiele eksponatów znalazło się w Muzeum dzięki licznym darczyńcom, dr Franciszek Chłapowski utworzył cenny dział przyrodniczy. W wolnej Polsce w roku 1919 Muzeum Mielżyńskich odstąpiło swoją kolekcję obrazów, numizmatykę, dział artystyczny Muzeum Wielkopolskiemu przemianowano z muzeum pruskiego, zaś zbiory zoologiczne i botaniczne przekazano dla świeżo utworzonego Muzeum Przyrodniczego. Jednym z najbardziej zasłużonym człowiekiem dla rozwoju Muzeum Mielżyńskich był długoletni jego dyrektor dr Bolesław Erzepki. W Muzeum Mielżyńskich po odzyskaniu niepodległości pozostały jedynie zbiory archeologiczne, którymi zaopiekował się profesor Józef Kostrzewski.

Biblioteka PTPN

Działające w owym czasie w Wielkopolsce dwie liczące się w skali kraju biblioteki: Kórnicka założona w 1826 i Raczyńskich otwarta w 1829 r., nie mogły w pełni zaspokoić potrzeb miejscowego środowiska naukowego. Należało zatem powołać do życia bibliotekę, której zadaniem byłoby gromadzenie i udostępnianie aktualnej literatury naukowej. Od 1857 r. składali Towarzystwu w darze książki m.in. księgarze poznańscy Jan Konstanty Żupański i Napoleon Kamieński, zaś w 1858 r. Gustaw Potworowski przekazał księgozbiór Kasyna Gostyńskiego a nieco później historyk Jędrzej Moraczewski przekazał swoją kolekcję. Po 1872 roku biblioteka otrzymała księgozbiór (5.000 tomów) hr. Seweryna Mielżyńskiego. W 1880 roku do biblioteki trafiła kolekcja książek kanonika Janie Koźmiana przekazana przez ówczesnego prezesa Towarzystwa Stanisława Egberta Koźmiana. Posiadane już zbiory były ciągle uzupełniane. Około roku 1874 powstała specjalistyczna „czytelnia medyczna”, w latach 80-tych XIX wieku wydzielono drugi księgozbiór z dzieł przyrodniczych, którym opiekował się dr Franciszek Chłapowski długoletni przewodniczący Wydziału Przyrodniczego Towarzystwa. Na początku XX wieku Biblioteka liczyła już 100 tys. wol. dzieł z rozmaitych dziedzin wiedzy i była największą biblioteką polską w zaborze pruskim. Biblioteką w latach 1885 do 1919 opiekował sie filolog, dr Bolesław Erzepki.

10.10 014 (1) Kopia

10.10 016 (1)

Podczas wojny zasoby biblioteki zostały całkowicie rozproszono. Po wojnie większość zbiorów nie udało się odzyskać, całkowicie przepadły np. archiwa rodzinne Łuszczewskich i Karśnickich, archiwum ordynacji rydzyńskiej książąt Sułkowskich… W roku 1945, po ucieczce Niemców z Poznania, w gmachu Towarzystwa nie znaleziono ani jednej książki! Po wojnie rozpoczął się proces odbudowy i rewindykacji zbiorów, zwożono rozproszone po Poznaniu i okolicy książki z biblioteki, wzbogacając zasób księgozbiorami podworskimi z terenu Wielkopolski. Ponowne otwarcie bibliotekę nastąpiło 15 grudnia 1947 roku, i zaczęła ona pełnić tradycyjną rolę książnicy dla poznańskich studentów i naukowców. W 1953 roku Bibliotekę Towarzystwa pod swoją „opiekę” przejęła Polska Akademia.
Księgozbiór Biblioteki Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk ukształtowany został już w XIX w. darowiznami i nabytkami, które zadecydowały o jej obecnym charakterze i zasobie niemal 350.000 woluminów. Dziś Biblioteka gromadzi i przechowuje prócz druków nowych zbiory specjalne, na które składają się rękopisy, stare druki, mapy i atlasy, ikonografia i ekslibrisy.

10.10 020

Wydawnictwo PTPN

Jednym z pól działalności Towarzystwa jest wydawanie książek naukowych. Wydawnictwo zaczęło działać (na przełomie roku 1857/1858) prawie równocześnie z podjęciem działalności przez Towarzystwo Przyjaciół Nauk Poznańskiego. Pierwotnie podstawowym obowiązkiem było wydawanie „Roczników Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego”. Pierwszy tom wydany został w nakładzie 800 egzemplarzy, a pierwszym artykułem była rozprawa ks. Franciszka Malinowskiego Zasady i prawidła pisowni polskiej. Ofertę rozszerzono dopiero pod koniec lat 60 XIX wieku, wydając oprócz roczników pracę Juliana Fontany Astronomia ludowa oraz druk opracowany przez H. Feldmanowskiego Katalog Biblioteki Towarzystwa Przyjaciół Nauk Poznańskiego. W następnych okresach wydawnictwo nadal rozszerza swoją działalność, latach 1919-1939 było to 355 pozycji bibliograficznych a dorobek edytorski wydawnictwa PTPN przewyższał ilościowo wydawnictwa uniwersyteckie. II wojna przyniosła duże straty w wydawnictwie, wówczas to cały magazyn wydawnictw skierowano do fabryki papieru w Czerwonaku – na przemiał. W tym czasie wydawnictwo zawiesiło swoją działalność do 1946 roku. Po roku 1946 roku początkowy rozkwit produkcji wydawniczej został zahamowany przez cenzurę, poprzez próby przejęcia druku przez Państwowemu Wydawnictwu Naukowemu w Warszawie, poprzez „opiekę” nad działalnością Polskiej Akademii Nauk. Stan podległości wobec PAN, ograniczającej wolność badań naukowych, cenzury, trwał jeszcze w latach 80. Całkowitą zmianę pod tym względem przyniosły dopiero lata 90. i następne. Dzisiaj wydawnictwo PTPN działa zupełnie prężnie. Produkcja wydawnicza korporacji sięga kilkuset arkuszy wydawniczych rocznie, co, jak na tak niewielką instytucję, jest niemało.

Dziedziniec PTPN

01 180 Kopia

Na dziedziniec PTPN, jeden z najładniejszych poznańskich dziedzińców wchodzimy poprzez bramę ujętą w monumentalny portal. Zobaczyć tu można oprócz zieleni, wspomniane tablice pamiątkowe a także replikę pierwszego pomnika Adama Mickiewicza wykonaną w 1998 roku przez Józefa Petruka. Pierwszy pomnik Adama Mickiewicza stał od 07 maja 1859 roku nieopodal kościoła św. Marcina. Po przebudowie w roku 1904 pierwszy kamienny pomnik (z 1859 r.) wykony przez Oleszczyńskiego został przeniesiony na dziedziniec PTPN. Tam stał do 1939 roku, do momentu zniszczenia przez okupanta, jego miejsce zajęła wspomniana replika Petruka. Fundatorami repliki było „grono działaczy PTPN” oraz kilkanaście osób z poznańskiego kręgu kultury i rzemiosła. Uroczyste odsłonięcie pomnika nastąpiło 23 grudnia 1998 roku.

k 054 Kopia

k 052

pomnik przed kościołem św. Marcina

PAM

Teraz miejsce zostało

4a pomnik A. M. Kopia

tablice pamiątkowe

k 047

k 046

k 050

k 049

k 048

PTPN, istniejące do dziś, jest najstarszym tego typu towarzystwem, działającym w Polsce.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Po fyrtlach Poznania 84a – Plac Cyryla Ratajskiego

10 (100%) głosów: 1

 Plac Cyryla Ratajskiego

Plac położony na zachód od średniowiecznej części miasta o bokach 100m x 100m. Obecnie na placu zorganizowany ruch samochodowy w postaci ronda. Przez środek przebiega linia tramwajowa z przystankiem na środku placu. Od placu odchodzi pięć ulic: Mielżyńskiego, Libelta, Młyńska, 23 Lutego i 3 Maja.

plac-krolewski-1840-1850-001 Kopia

Historia

Od Średniowiecza sięgał dotąd stary cmentarz żydowski na Muszej Górze. Wytyczony na początku XIX wieku w miejscu zbiegu starych dróg wiodących do kilku podmiejskich osad, plac kwadrat 100m x 100m. Miał być w zamyśle zamierzeń Davida Gilly’ego nowym centrum handlowym miasta, stąd początkowo nazwany został Rynkiem Nowomiejskim. (David Gilly zaprojektował tzw. Górne Miasto (zwane również Nowym Miastem), czyli tereny położone na zachód od Starego Rynku). W Połowie XIX wieku funkcja placu uległa zmianie, plac stał się reprezentacyjnym zieleńcem, obsadzono go drzewami, założono klomby a jego centralnym elementem miał być pomnik poświęcony wizycie, w 1888 r, cesarzowej Wiktorii. Całości pomnika nie udało się ukończyć w zamian na placu w 1891 roku stanęła fontanna którą ozdobiła rzeźba Perseusza i Andromedy z 1879 profesora berlińskiej Akademii Sztuk Pięknych Johannesa Pfuhla. Fontanna stanowiła doskonałe uzupełnienie otaczającej plac neorenesansowej zabudowy, która pojawiła się na przełomie XIX i XX wieku zmieniając parterową zabudowę.

Fontanna-Perseusza-i-Andromedy-na-dawnym-Placu-Krolewskim-dzis-Cyryla-Ratajskiego

Pierzeje placu wypełniły okazałe kamienice, o fasadach wzbogaconych w liczne wykusze, wieżyczki, szczyty. W końcu XIX wieku plac stał się reprezentacyjnym miejscem w Poznaniu.

ce11944b98d0742eead2b016a253afd2_XL Kopia

Plac nazywał się różnie, często zmieniał, albo zmieniali mu nazwę, Rynek Nowomiejski stał się do 1918 roku Königsplatz (plac Królewski), po odzyskaniu niepodległości nadano mu odwołującą się do historii nazwę Plac Nowomiejski, używając również nazw Plac Królewski lub Rynek Królewski, podczas wojny znowu Königsplatz, za PRL był Placem Młodej Gwardii i wreszcie 1990 został nazwany Placem Cyryla Ratajskiego na cześć prezydenta miasta Poznania z okresu międzywojennego, cenionego człowieka, gospodarza miasta, polityka ( o czym informuje znajdująca się na placu tablica pamiątkowa).

9 001

W czasie działań wojennych w czasie II wojny światowej zabudowa placu i części przyległych ulic (Libelta, 3 Maja) uległa poważnemu zniszczeniu, uszkodzona została również fontanna Perseusza i Andromedy , której nie odtworzono (Odtworzona  rzeźba Perseusza i Andromedy autorstwa Edwarda Haupta stoi od 1954 roku w Parku Wilsona).

Park Wilsona 4

cyryla-ratajskiego-2 Kopia

z14985560Q,10-stycznia-1951--Pl--Mlodej-Gwardii--dzis-Cyryla-

Po zakończeniu wojny, zbudowano w miejsce zniszczonych kamienic budynki utrzymane w stylistyce socrealizmu (1952-1957). Projektantami byli Zygmunt Łomski, Adam Hahn i Danuta Hahn..

4a 086 Kopia

4a 091 Kopia

W części budynków poprzebijano jest podcieniami, z których niektóre zostały przeszklone i zaadoptowane jako pomieszczenia wewnętrzne. Obok Placu Wielkopolskiego, plac Cyryla Ratajskiego jest jednym z największych skupisk architektury socrealistycznej w Poznaniu.

k 057

4a 093 Kopia

Budynek PZU

4a 092 - Kopia (2)

4a 087

Panoramę placu Cyryla Ratajskiego dominuje i wieńczy zbiegające się na placu ulice Młyńską i 23 Lutego budynek PZU, jeden z dwóch ze starej zabudowy. Zbudowany w latach 1896 – 1897 na miejscu rekwizytorni teatralnej, na potrzeby Towarzystwa Ubezpieczeń Ogniowych (Provinzial-Feuersocietät), prawdopodobnie projektantem był Paul Hirschberg. Gmach składa się z dwóch długich skrzydeł bocznych i oraz wąskiego frontowego, od strony placu.

7 122 Kopia

Całość utrzymana w formie renesansu północnego. Elewacje z czerwonej, klinkierowej cegły zdobi detal z piaskowca architektoniczny i rzeźbiarski. Wpisany do rejestrów jako Prowincjonalna Ubezpieczalnia Ogniowa, ob. PZU A 264 1985.02.25

pz 094 Kopia

4a 088

Kamienica 9 Plac Cyryla Ratajskiego
Jedną z istniejących dawnych kamienic otaczających Plac Cyryla Ratajskiego jest budynek z przełomu XIX i XX wieku, na narożniku Placu Cyryla Ratajskiego nr 9 i ulicy 23 Lutego nr 2..

pz 037 Kopia

Czteropiętrowy budynek o pięknym wystroju, nawiązującym do włoskiego renesansu posiadał do 1945 r. inne zwieńczenie. Tworzyły je wieża o strzelistym hełmie oraz trzy ozdobne szczyty. W trakcie powojennej odbudowy zrezygnowano niestety z ich rekonstrukcji. Mimo to kamienica należy do najpiękniejszych poznańskich budynków mieszkalnych.

4a 086 - Kopia (2)

Do niedawna plac ten nie cieszył się dobrą opinią. Niemiłym widokiem bywała tam obecność bezdomnych i prostytutek. Poznaniacy nazywają prześmiewczo miejsce to „placem Pigalle”. Jeszcze spojrzenie na Plac Cyryla Ratajskiego, teraz już coraz przyjemny…

k 057

7 127

7 130 Kopia

7 126

Zapraszam na następny spacer po Poznaniu.

Po fyrtlach Poznania 81a – Aleje Marcinkowskiego – pomniki

10 (100%) głosów: 1

Aleje Karola Marcinkowskiego  pomniki

Stela Heinza Macka
Między Biblioteką Raczyńskich i Muzeum Narodowym od 23 listopada 2006 stoi 18-metrowa rzeźba plenerowa, stalowy słup z obrotową głowicą z formie niesymetrycznej korony z wydłużonych, różnej długości i różnej szerokości trójkątnych form, wyciętych ze szlifowanej, stalowej blachy, napędzaną silnikiem. Obracając się (3-4 obroty na minutę) o różnych porach dnia i nocy odbija rozmaite refleksy słoneczne lub sztuczne na fasadach budynków wokół placu Wolności i Alei Marcinkowskiego.
3g środek i pomniki Kopia

Poznań jest pierwszym miastem w Polsce, w którym można obejrzeć realizację przestrzenną artysty Heinza Macka.
Inicjatorem powstania rzeźby było Wielkopolskie Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych. Monument wpisuje się w kulturalno-pomnikowy program centralnej części Alei Karola Marcinkowskiego.

2p Muzeum Kopia

Heinz Mack (urodził się 8 marca 1931 r. w Lollar) należy do najwybitniejszych artystów niemieckich starszego pokolenia i pokazuje swoje realizacje w wielu krajach Europa i świata.

2d Muzeum Kopia

Wędrując środkiem w kierunku ulicy Solnej na drodze staje – Golem

Legenda

Golem – to postać mitologiczna, gliniana bestia, która miała chronić Żydów przed agresją i pogromami, ożywiany za pomocą zaklęcia, bestia pozbawiona uczuć i skrupułów, słuchająca przy tym wyłącznie poleceń swego pana i piekielnie silna. Pełnowartościowego golema,  według legendy, stworzył rabin Jehuda Löw ben Bekalel podczas pobytu w Pradze. Golem bronił praskich Żydów przed prześladowaniami ze strony chrześcijan, do czasu kiedy  rabbi zapomniał włożyć w usta golema zaklęcia – tetragramemu. Golem oszalał i zaczął niszczyć wszystko po drodze co spotkał. Rabbi był zmuszony zniszczyć bestię.

Loew-rabin

 Opowieść o golemie z Pragi weszła do kanonu legend europejskich i znalazła odzwierciedlenie w literaturze, na cmentarzu żydowskim w Pradze można oglądać nagrobek  Jehuda Löw ben Bekalel a  w 1917 roku postawiono mu pomnik mu pomnik.

3b środek i pomniki Kopia

Pomnik Golema
Autorem pomnika jest David Černý, kontrowersyjny czeski artysta znany z instalacji Entropa, ale nie tylko…. 2,5 metrowy Golem w wersji poznańskiej jest postacią ukazaną ekspresyjnie, w ruchu, robiącą wrażenie przemieszczania się, kroczenia. Inicjatorem ustawienia Golema w Poznaniu było Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych. Golem początkowo miał stać na środku alei i miał być przenoszony w różne miejsca w mieście. Po odsłonięciu w maju 2010 roku, pomnik stał na trawniku, nie w osi alei, ostatecznie 17 września 2010 przeniesiono go w oś Alei Karola Marcinkowskiego, obok „Fontanny z delfinami” między budynkiem Uniwersytetu Artystycznego i budynkiem poczty. Pomnik ma trochę kłopotów z chuliganami, w czerwcu 2011 roku został uszkodzony – odcięto mu kilka elementów, w sierpniu 2012 roku oderwany od postawy i poważnie uszkodzony…

4ab pomniki golem Kopia

 Związek Golema z Poznaniem

 Według najbardziej znanej legendy, Golema do życia powołał urodzony w Poznaniu w 1525 roku,  w dzielnicy żydowskiej i tu pobierał liczne nauki mistyczne, rabin Jehuda Löw ben Becalel. Swoje życie dzielił pomiędzy Pragę i Poznań. Becalel był naczelnym rabinem Poznania i całej Wielkopolski. Poznań był podówczas znaczącym ośrodkiem mistyki i żydowskiej myśli filozoficznej.

4e pomniki golem

Drugi, niezrealizowany, pomnik Golema
Z upamiętnienia Golema w Poznaniu wystąpiło Towarzystwo Poznania Miejsc Fyrtel, miał on być z betonu ze święconymi czerwonymi oczyma i buchającą z ust parą. Miał stać na placyku u zbiegu ulic 23 Lutego i Nowowiejskiego (kiedyś była tu stacja benzynowa). Pomysł nie został zrealizowany, rzeźba Černego stanęła szybciej.

 kopia z 11 071

Tuż obok Fontanna z delfinami (zwana także jako Studzienka Kronthala lub Fontanna Lederera)

5aa fontanna z delfinami Kopia

Fontanna zlokalizowana w osi centralnej części Alei Marcinkowskiego w pobliżu skrzyżowania z ul. 23 Lutego. Pierwotnie, w latach 1841-1906, w tym miejscu stała studnia wodociągu ufundowanego przez Edwarda Raczyńskiego. Po jej przeniesieniu, w 1909, upiększono ten teren za pomocą obecnej fontanny autorstwa berlińskiego rzeźbiarza Hugo Lederera. Projekt fontanny osobiście zatwierdzał cesarz Wilhelm II. Fundatorem był kupiec Gustaw Kronthal, skąd nazywano fontannę również Studzienką Kronthala.

5ab fontanna z delfinami Kopia

 Kamienny wodotrysk w części wykonywany z muszlowca jest otoczony balustradą. Na krańcach balustrady zamontowane miedziane rzeźby chłopców na delfinach. Podczas renowacji w 2006 roku fontannie przywrócono muszle, w miejsce zamontowanych po wojnie tralek.

5a fontanna z delfinami Kopia

Niektórzy powiadają, np. pan Adam Pleskaczyński, redaktor Głosu Wielkopolskiego, rzeźby to nie delfiny a sumy, o czym świadczyć miałaby budowa pysków, powiada również, że podobno autorem samych rzeźb był berlińczyk – August Gaul, (twórca m.in. rzeźby lwa w Starym ZOO w Poznaniu).

5h fontanna z delfinami Kopia

Przy skrzyżowaniu Alei Marcinkowskiego i ul. 23 Lutego

Pomnik Karola Marcinkowskiego
Karol Marcinkowski -(ur. 23.VI.1800 w w Poznaniu, zm. 06.XI 1846 w Dąbrówce Ludomskiej)- wielkopolski lekarz, społecznik, filantrop, inicjator budowy Bazaru w Poznaniu. I jak głosi napis na pomniku TWÓRCA ORGANICZNEJ
Pomnik stanął w 2005r a projektantem był Stanisław Radwański z Gdańska zaś fundatorami byli: Fundacja 750-lecia Lokacji Poznania, Kompania Piwowarska, PKO Bank Polski, Enea i Agrobex

6b Pomnik K.Marcinkowskiego Kopia

Drugi pomnik Karola Marcinkowskiego w Poznaniu znajduje się przed I LO, czyli Marcinkiem,

6c Pomnik K.Marcinkowskiego

I na tyle spaceru po pięknych Alejach, coraz piękniejszych, myślę, ze będę tu często wracał…

Zapraszam na spacer  po Plac Wielkopolskim