Po fyrtlach Poznania 147 – Łazarz cd

10 (100%) głosów: 2

Park Wilsona

Istniejące od 1834 roku Towarzystwo Upiększania Miasta posiadało na  gruntach, między ulicami Głogowską, Berwińskiemu i Matejki, szkółkę drzew i krzewów ozdobnych. Na tym terenie powstał w Poznaniu park publiczny o  powierzchni 7,2 ha, pierwotnie nazywano go Ogrodem Botanicznym,  .   

Zbigniew Zakrzewski   pisze…”A oto park Wilsona, który chlubi się półtorawieczną tradycją. Przecież już w roku 1834 zawiązało się Towarzystwo ku Upiększaniu Miasta, z którego inicjatywy powstała szkółka drzewna przy głogowskiej szosie. Park zajmuje blisko siedem hektarów. U schyłku zeszłego stulecia urządzono tutaj duży ogród ozdobny, odtąd stopniowo wzbogacany nowymi okazami drzew. Posadzono cenne buki, lipy, miłorząb, jesion, morwę. Przed wojną było tu dwieście trzydzieści gatunków drzew a ogród zajmował pod względem wartości dendrologicznej trzecie miejsce wśród obiektów zadrzewionych Poznania”

Park Wilsona143104

Park zaprojektowany przez Hermanna  Kubego,   udostępniono publiczności w roku 1902 roku choć prace nad jego urządzić trwały do roku 1904 roku. Były tu dwa stawy, strumień, alpinarium…

297628\

w 1906 roku

Fotopolska_496981

Park Wilsona 378559

„Park składa się z dwóch części: południowej i północnej. Południowa, ze stawami, sztucznymi wzniesieniami i alpinarium, utrzymana jest w stylu angielskim, naśladującym dziką naturę. Północna, przylegająca do Palmiarni w stylu francuskim, charakteryzującym się geometrycznym układem ścieżek i roślinności.”

plan_parku_wilsona

Park Wilsona 9

7a 137

18 029

7a 141

W roku 1911 Ogród Botaniczny włączono w granice Wschodnioniemieckiej Wystawy Przemysłu i Rolnictwa i w tym czasie wybudowano pierwszą palmiarnię, budynek murowany o dużych powierzchniach przeszklonych i powierzchni 534 m²

Fotopolska_9708

W roku 1920 dodano szklarnie a w 1922 roku pierwsze akwarium, przed PeWuKą wybudowano nowy większy budynek Palmiarni, którego powierzchnia wynosiła 1694m/2.  Projektował Stefan Cybichowski. W siedmiu pawilonach  oprócz roślin pokazano ryby,  owady, gady…   

Park Wilsona9

Nalot aliancki w 1941 roku spowodował  poważne szkody, wyleciały szyby, w zimie wiele cennych roślin zginęło. Podczas walk o Poznań w 1945 roku palmiarnia została zniszczona w 90%. W tym samym roku przystąpiono do jej odbudowy .  Uzupełniono kolekcję roślin przywożąc rośliny z całego kraju i już 20 kwietnia 1946 roku otwarto prawie wszystkie pawilony…

30.8.14 210

„Palmiarnia została gruntownie przebudowana i rozbudowana w latach 1983-92. Obecnie ma 4600 m2 powierzchni i 46.000 m3 kubatury, tworzy ją dziesięć pawilonów wystawienniczych (w tym dział akwarium) oraz dwa pawilony zaplecza. Rośnie w niej ok. 17.000 roślin należących do 700 gatunków z krajów podzwrotnikowych i równikowych. Palmiarnia posiada także kolekcję ryb egzotycznych.”

Park Wilsona 5

Zobaczmy co wewnątrz  pawilonów – kilka obrazków

21 046

20 016

21 048

20 019

21 026

21 064

a było coś ciekawego… 🙂

21 050

21 041

21 063

21 023

przed dalszym spacerem po parku na kawę….. 🙂

21 077

W roku 1926 z okazji 150 rocznicy powstania USA park nazwano Parkiem Wilsona . Thomas Woodorow Wilson był  28 prezydentem USA (1913-1921), w 1919 r. założył Ligę Narodów, za co otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla, w 1918 roku wypowiedział się za utworzeniem niepodległej Polski.. Urodził się 26 grudnia 1856 r., a zmarł 3 lutego 1924 r. I w parku postawiono mu pomnik…

Najpierw w 1928 roku  władze Poznania ogłosiły konkurs na pomnik Wilsona. Konkurs wygrała Zofia Trzcińska-Kamińska, wyrzeźbiła  popiersie z szarego czeskiego granitu, w tym samym czasie pomnik Woodrowa Wilson podarował Poznaniowi Ignacy Paderewski, pomnik wykonany przez Johna Gutzona de la Monte Borglum. Pomnik podarowany został odsłonięty w 1931 roku. (Trzcińska dostała w zamian zlecenie na pomnik Kościuszki). W czasie wojny pomnik został zniszczony.

Park Wilsona  Kopia

Po wojnie patronem parku stał się Marcin Kasprzak, któremu  w roku 1963 ustawiono  pomnik , moja córka i syn  nazywali go  „dużym panem” , „duży pan” od 1990 roku stoi w Czołowie  w miejscu urodzenia Kasprzaka

17a 085

  Popiersie wykonane przez Zofię Trzcińską-Kamińską było zakopane  w ziemi od czasów okupacji do roku 1974, znalezione je w bardzo złym stanie.

Park Wilsona 14

Po zakończeniu prac  konserwacyjnych  park w 1990 roku odzyskał swojego patrona, pomnik wrócił na miejsce przy wejściu do parku

18 003

Pomnik Perseusza i Andromedy – kiedyś  było to uzupełnienie, ozdobna  fontanny znajdującej się do 1945 roku na obecnym Placu Cyryla Ratajskiego, rzeźba projektu Jana Pfuhla z 1879 roku. Podczas wojny fontanna zniszczona i niestety nieodbudowana … szkoda, bo wygląda na bardzo interesującą i pięknie wypełniała wtedy Plac Królewski…

Fotopolska_16705

Po wojnie pomnik poddano rekonstrukcji, podjął się jej rzeźbiarz Edward Haupt,  którą zakończył  w 1954 r . Rzeźbę przeniesiono do parku w 1956 roku, stasnowi teraz ozdobę i optyczny zwornik dla ogrodu francuskiego przy palmiarni

Park Wilsona 4

18 008

  Park Wilsona 1

Ładna grupowa rzeźba na cokole przedstawia scenę uwolnienia przez Perseusza Andromedy z rąk potwora morskiego przy pomocy głowy jednej z gorgon – Meduzy.

30.8.14 207

Rzeźba zdobi część parku w stylu francuskim, charakteryzującym się geometrycznym układem ścieżek i roślinności.

30.8.14 209

30.8.14 208

Tą część parku zdobią też wielkie  amfory

(Turkawka która lubi kawę  :))

30.8.14 202

i zdobne płotki z  „tralkami Wilsona” przy muszli i palmiarni

30.8.14 205

30.8.14 211

1928 r. park włączono do terenów – Powszechnej Wystawy Krajowej – pojawiło się w nim kilka pawilonów wystawowych,  nowa palmiarnia, pojawiła się fontanna, przed  PeWuką park dostał nowe ogrodzenie i nowe główne wejście, stanęła „Magnolia” zasłaniając szpetne ściany niektórych kamienic….

 Zbigniew Zakrzewski tak pisze.. „Przygotowując Ogród Botaniczny na Pewukę urozmaicono jego architekturę przez całkowitą modernizację Palmiarni oraz wzniesienie Pawilonu Hut Szklanych, który był był wyrazem najnowszych tendencji w architekturze polskiej, a ponadto postawiono nowe ogrodzenie parku i estetyczną bramę wejściową od strony Głogowskiej….”

6c3c808c66d4cf65db65fd13d6178654

  Fontanna (z 1929r) – ośmioramienna gwiazda projektu Rogera Sławskiego, otoczenie fontanny było istotne – w miejscu gdzie dzisiaj muszla koncertowa wznosił się m.in.awangardowy   Pawilon Związku Hut Szklanych w stylu  Art déco.

pewuka72

Dzisiaj

7a 141

7a 144

 Pawilonu Hut Szklanych istniał do 1936 roku a w jego miejscu stanęła muszla koncertowa, zaprojektował ją architekt Jerzy Tuszowski. „Dawniej muszlę oświetlało przeszło sto żarówek, odbywały się częściej niż teraz koncerty i spektakle..W latach 30-tych XX wieku w parku występowała Orkiestra Symfoniczna, odbywały się przedstawienia baletowe organizowane przez dyrekcję Teatru Wielkiego w Poznaniu. Na spektakl “Miliony Arlekina” przybyły 3 tys. widzów….”

Fotopolska_14456

Dzisiaj  coraz częściej można tu posłuchać muzyki, zobaczyć występy… ale dawniej to było…. 🙂

W tym roku 30 sierpnia 2014  Miasto Poznań i Miejski  Związek  Kółek   Rolniczych organizuje tu Dożynki Miejskie

30.8.14 200

 7a 145

Park Wilsona 15

Przed Pewuką wybudowano „Magnolię”..  Zbigniew Zakrzewski tak pisze o „Magnolii”:   „Mijamy starą kamienicę , gdzie Włoch Enrico Giavi sprzedawał lody. Nieco dalej stoi zaprojektowany przez Władysława Czarneckiego budynek z tarasem i restauracją, ukończony na PeWuKę;  dziś jest tam Magnolia. Miły dla oka budynek szczęśliwie zasłonił tylną, brzydką, południową  ścianę zabudowy Głogowskiej”

9.7.14 036

9.7.14 052

Przed Pewuką park wzbogacił się o nowe główne wejście i ogrodzenie, ale o tym niech mówi sam projektant …: „…..”Ogrodzenie to zaprojektowałem wraz z głównym wejściem do parku Wilsona. To wejście miało też swoją historię. Odziedziczone po Niemcach ogrodzenie zostało wykonane ze zwyczajnej siatki drucianej. W narożniku była dwuskrzydłowa brama na ramie żelaznej. Tuż za wejściem stały naprzeciw siebie dwa pawiloniki, podkreślające główne wejście do parku. W jednym z nich był kiosk z mlekiem, wodą sodową, lodami i słodyczami, w drugim umieszczono ustępy dla pań i panów. Typowy przykład niemieckiej Sachlichkeit….( Realizm Magiczny). W nowym projekcie zrobiłem ustępy podziemne dyskretnie ukryte w pobliżu wejścia, a kiosk z mlekiem w ogóle usunąłem. Przed wejściem wprowadziłem szerokie, zapraszające schody. Według mego rysunku Dłużewski wykonał smukłe tralki odlane w betonie. Wkrótce tralki te rozmnożyły się w Poznaniu. Okazało się, że forma odlewnicza nie została zniszczona i firma w dalszym ciągu robiła odlewy na zamówienie prywatne . „Tralki Wilsona”, No to pokażmy to wejście i „Tralki Wilsona”

Park Wilsona 12

W 1992 r.przystąpiono do gruntownej restauracji parku, której projekt opracował Bernard Lisiak. Zrekonstruowano m.in.wejście główne, gdzie na postumenty wróciły dwie rzeźby Edwarda Haupta, przedstawiające dzieci na rybie (ustawione tam przed PWK),

9.7.14 041 (1)

9.7.14 046

9.7.14 045

9.7.14 048 (1)

ogrodzenie z „tralkami Wilsona” od strony ulicy Berwińskiego

15.7.14 018

15.7.14 016

Wspomniane przez Czarneckiegoustępy podziemne dyskretnie ukryte w pobliżu wejścia”…

Park Wilsona kibelki

W parku znajdują się trzy schrony przeciwlotnicze z 1944 roku, dla Niemców, mieszkańców luksusowych kamienic przy Matejki. Zobaczyć można tylko jeden od strony ulicy Matejki przy wejściu.

wejście do schronu

30.8.14 215

   ma dwa wejście plus awaryjne, szereg wąskich (ok 1m), „połamanych” korytarzy długości 110 metrów

18 014

18 011

i pułapka

18 019

Podczas spaceru po Parku Wilsona nie można pominąć Hali Betonowej zbudowana w 1911 przy okazji Wschodnioniemieckiej Wystawy  Przemysłu, Rzemiosła i Rolnictwa, projektowali Kloth i Schneider.  W hali (1000m/2) urządzono wystawę  myśliwską, poznaniacy zobaczyli poroża, wypchane skóry zwierząt ustrzelonych przez    cesarza Fryderyka Wilhelma –  kajzera Wilusia, a w restauracji obok mogli spróbować  dziczyzny,  można tez było na zewnątrz postrzelać….

Fotopolska_492672 (1)

Po I wojnie światowej w budynku powstała Katedra Higieny Szkolnej i Teorii Wychowania Fizycznego Wszechnicy Piastowskiej, a później mieściły się tutaj kolejne uczelnie, z których w 1973 r. utworzono Akademię Wychowania Fizycznego. AWF dostała obiekt za darmo bo nie miała bazy…. Teraz go sprzedał za 6 milionów złotych… a …”Miało tam powstać Muzeum Przyrodnicze” … Zaś dzisiaj  Bałtyk Tower chce z Hali Betonowej utworzyć obiekt konferencyjno-restauracyjny z możliwością organizowania wystaw, a także rozważa urządzenie tutaj hotelu.  (co o tym można powiedzieć?… szlag może trafić człeka…)

Park Wilsona AWF Kopia

Na koniec spaceru jeszcze kilka jesiennych obrazków z Parku Wilsona

Park Wilsona1 Kopia

Park Wilsona3

Park Wilsona 20

Park Wilsona 8

Spacerem po Parku Wilsona zakończyłem spacer po Łazarzu,  choć nie sposób na Łazarz nie wracać..zbyt tu miejsc ciekawych, interesujących, pięknych… więc myślę, że powroty na Łazarz będą częste, i będą uzupełnienia wcześniejszych spacerów po Łazarzu…  Zapraszam na następny spacer  po ulicy Grunwaldzkiej,…. 🙂

Dodaj komentarz