Fort IX (Brünneck, Edmunda Taczanowskiego)
Zbudowany w pierwszym etapie budowy twierdzy w latach 1876 – 1880 jak fort główny.. przed wybuchem Powstania Wielkopolskiego , 16 listopada 1918 roku, młodzież z Łazarza i Górczyna próbowała zdobyć fort IX, ale próba była nie udana…. Podczas bitwy o Poznań w 1945 roku 28 stycznia 1945 zdobyty został Górczyn i z nim fort IX . Po II wojnie – najpierw fort był w dyspozycji wojska, potem magazyny Zakładów Mięsnych; WSS „Społem” i Arged, potem część wschodnią wykorzystywała Policja…. Połozony przy ul Skalnej …Teren fortu wchodzi w skład obszaru „Natura 2000″… (Fortu nie widziałem, zdjęć nie mam)… więc następny i już ostatni…..
Fort IXa (Witzleben, Wincentego Aksamitowskiego)
Zbudowany został w latach 1877–1881, w pierwszym etapie budowy twierdzy fortowe . Jest to jedyny zachowany fort pośredni starego typu… Podczas bitwy o Poznań, fort został ostrzelany, Niemcy uciekli i 26 stycznie 1945 roku został zdobyty… Fort położony na Dębcu przy ulicy 26 czerwca 1956 …. Od 2007 fort wynajmuje firma organizująca w nim gry paintballowe…
