Archiwum dnia: 14 września, 2015

Po fyrtlach Poznania 87b – Plac Wolności- Arkadia

Arkadia
W połowie lat 90. XVIII wieku rozpoczęto starania o budowę Teatru Miejskiego. Ostatecznie powstał on w latach 1802-04 na dłuższej osi pl. Wilhelmowskiego według projektu Friedricha Gilly’ego. Po wybudowaniu teatru Plac Wilhelmowski stał się placem reprezentacyjnym, choć nadal wykorzystywany przez wojsko. Na niski standard obiektu wpłynęły względy oszczędnościowe. Surowa, kubiczna bryła o wyważonych proporcjach, pozbawiona detali architektonicznych, wkrótce stała się dla przeciętnego odbiorcy niezrozumiała. Niski standard wyposażenia i mało funkcjonalne wnętrze, brak ogrzewania powodowało, że niewielu widzów przychodziło na przedstawienia.

Pl. Wolności 001 Kopia

Umożliwiło to wystawienie kilku sztuk w języku polskim. Poznaniacy mieli okazję podziwiać Wojciecha Bogusławskiego oraz Helenę Modrzejewską. Koncertowali tutaj także wybitni muzycy, m.in. Ferenc Liszt, Nicolo Paganini, a spośród Polaków Henryk Wieniawski, szczególnie tu uwielbiany. Ostatnim polskim przedstawieniem w budynku był spektakl „Mazepa” Juliusza Słowackiego w dniu 17 maja 1874, później polskie przedstawienia odbywały się już w Teatrze Polskim.

Afisz_z_programem_koncertu_Paganiniego_w_Poznaniu_w_1829

W 1874 roku teatr zamknięto ze względu na stan techniczny budynku a jesienią 1877 r. budynek całkowicie rozebrano. W latach 1878-79 zbudowano na miejscu dawnego gmachu Friedricha Gilly’ego nowy teatr niemiecki. Wpływ na budowę nowego niemieckiego teatru miało wybudowanie ze składek społecznych podziwianego Teatru Polskiego, który powstał w 1875 roku. Warunkiem budowy nowego, niemieckiego teatru było, żeby przedstawienia odbywały się w języku niemieckim, oraz, żeby projekt został zatwierdzony w Berlinie. Po ogłoszeniu konkursu na projekt nowego teatru. Z nadesłanych 13 prac nie wybrano żadnej (oszczędności). Architekt miejski Cäsar Stenzel dopracował projekt na podstawie dwóch konkursowych prac, który następnie został dopracowany w Berlinie przez Departamentem Budownictwa architekta Heinricha Hermanna… W efekcie powstał zbyt mały budynek, który musiał być przebudowany w latach 1895-96. W maju 1910 roku zakończył swą działalność stary teatr na placu Wilhelmowskim, wcześniej wybudowano nowoczesny gmach teatru miejskiego w Dzielnicy Cesarskiej – dzisiaj Opera Poznańska (przy ulicy dzisiaj Fredry).

Plac Wolności st

Fotopolska_629406

Po kolejnej przebudowie w roku 1911, w wyniku licznych uzgodnień i kompromisów budynek nabrał obecnego kształtu, zmienił też funkcję na budynek komercyjny

Arkadia1 Kopia

Reprezentacyjna fasada nowego teatru została zwrócona w kierunku placu. Niewielki klasycyzujący portyk, usytuowany na osi budynku, doskonale wchodził w dialog z budynkiem Biblioteki Raczyńskich a budynek stał się jedną z najbardziej charakterystycznych brył w centrum rozwijającego się miasta. Budynek po ostatniej przebudowie zawdzięcza podcienia, kolumnady oraz tarasy z balustradami. Taras z frontowym portykiem zajęła kawiarnia pod nazwą „Cafe Esplanada”. Jednak niemieckie władze, nie akceptujące francuskiej nazwy dla tak popularnego miejsca przemianowały lokal na „Kaffehaus Hohenzollern”.

Arkadia 11

Arkadia

Po odzyskaniu niepodległości przywrócono starą nazwę restauracji „Cafe Esplanada” – Eksplanada. W latach 20. XX wieku przed restauracją znajdował się drewniany taras (nie zachował się do dziś) na którym rozstawiano stoliki, drzewa w donicach oraz na którym mieściła się scena dla orkiestry. Taras był na tyle wielki, że mieściło się na nim 1000 gości oraz orkiestra. W okresie międzywojennym budynek dawnego teatru był miejscem niezwykle intensywnego życie towarzyskiego, które toczyło się w klubach i kawiarniach. W latach trzydziestych XX wieku na skutek kryzysu popadała w tarapaty finansowe i jesienią 1937 roku Eksplanadę zamknięto. Po kilkumiesięcznej przerwie i remoncie w lutym 1938 roku otwarto kawiarnię na nowo i już pod nazwą Arkadia.
Jak pisze Zakrzewski w książce „Ulicami mojego Poznania” …”…Daleko poza kawiarnią dźwięki orkiestry, która grywała wewnątrz bądź na tarasie. Cały plac rozbrzmiewał tkliwym lub brawurowymi tonami. I owa muzyka, i przechadzający się po placu przechodnie – to nadawało tej okolicy miasta swoistego uroku, uwadniając ją do jakiejś promenady uzdrowiskowej..”…

ed2be178-edde-11e1-8b58-0025b511229e

24 kwietnia 1927 roku po raz pierwszy z Poznania nadano audycję radiową, ulokowało się tu studio poznańskiego radia i pozostało przez kolejne lata do 1939 roku.

4a 109 Kopia

27 grudnia 1918 obok Arkadii, na skrzyżowaniu dzisiejszej ulic Ratajczaka i 27 Grudnia, zginął pierwszy Powstaniec Wielkopolski Franciszek Ratajczak. Zginął od strzałów z karabinu maszynowego, które padły z Prezydium Policji, mieszczącego się przy dzisiejszej ul. 3 Maja (obecnie budynek ten nie istnieje) …

01 135 Kopia

zx Kopia

Po drugiej wojnie budynek stał się siedzibą działalności handlowej i gastronomicznej. Pod koniec XX wieku istniało w nim kasyno gry. Na parterze budynku znajduje się główny salon Empiku i centrum informacji miejskiej a na piętrze – sale Szkoły Języków Obcych „EMPiK”. Od 1992 teatralne tradycje budynku podtrzymuje działający tu Teatr Ósmego Dnia.

pz 28 158 Kopia

Zapraszam na następny spacer po ulicy  27  Grudnia  …” Po fyrtlach Poznania 88″

 

Po fyrtlach Poznania 87a – Plac Wolności – pierzeja południowa

Pierzeja południowa pierzeja Placu Wolności

t 157 Kopia

Budynek PKO BP –
Poprzednio na tym miejscu stał Hotel Północny („Hotel du Nord”) zbudowany  w roku 1805. Pod koniec XIX wieku właścicielem budynkiem stał się Bank Związku Spółek Zarobkowych ( centrala finansowa spółdzielczości banków ludowych), zał. 1885 w Poznaniu. Zbigniew Zakrzewski tak wspomina to miejsce w książce „Ulicami mojego Poznania” „….Hotel Północny ostatecznie ustąpił miejsce nowemu właścicielowi, Bankowi Związku Spółek Zarobkowych. Od pierwszej wojny światowej była tam czynna Kasa Oszczędności – Kwilecki- Potocki, trudniąca się przyjmowaniem depozytów i drobnych oszczędności..” .
Od 1 grudnia 1931 roku otwarto w budynku ekspozyturę Pocztowej Kasy Oszczędności, która, z uwagi na duże zainteresowanie klientów, wymagała rozbudowy. Zaczęto myśleć o rozbiórce budynku i wybudowaniu nowej siedziby firmy. Konieczne stało się postawienie budynku bankowego z prawdziwego zdarzenia, który mógł sprostać rozwijającemu się rynkowi bankowemu.

plac-wilhelmowski-1855-1865-001

W 1934 ogłoszono konkurs na budowę nowej siedziby. Propozycje napływały głównie z warszawskich pracowni. W konkursie zwyciężyli warszawscy architekci – Jadwiga Dobrzyńska i Zygmunt Łoboda. Pojawił się pomysł zbudowania drapacza chmur . Protesty mieszkańców a także opór urzędników miejskich, szczególnie Władysława Czarneckiego, głównego i znanego architekta Poznania. Szło o ustaloną dla Placu Wolności linię zabudowy – 5 pięter i 17,5 metra wysokości. Mimo kłopotów z budową ( w wykopie fundamentów pojawiła się kurzawka, zaczęły pękać ściany sąsiedniego budynku) budynek został zbudowany w latach 1935 – 1937, ale nie wieżowiec a jedynie gmach do wysokości zabudowy Placu Wolności i z dodatkową kondygnacją zamiast spadzistego dachu. Wykonawca była firma Edmunda Rychlickiego.

Pierwotny projekt autorstwa Jadwigi Dobrzyńskiej i Zygmunta Łobody

Budynek_Oddzia u_1_PKO_BP_-_projekt
W uroczystości otwarcia udział wzięli m.in. wicepremier Eugeniusz Kwiatkowski, arcybiskup Walenty Dymek, prezes Pocztowej Kasy Oszczędności, i licznie zgromadzeni mieszkańcy Poznania….. Podówczas był to najnowocześniejszy i największy budynek bankowy w Polsce. Kosztował 2,5 miliona ówczesnych złotych, zaplanowany budżet został przekroczony o ponad 30%. Początkowo gmach nie był w pełni wykorzystywany – część podnajmowano m.in. Konserwatorium Muzycznemu.
W czasie wojny Niemcy urządzili tu główną pocztę, a zaraz po wojnie, od 17 lutego 1945 roku, funkcjonował w budynku II Urząd Pocztowy Poznań. Z czasem bank zajął wszystkie pomieszczenia w gmachu. Ulokował się tu I Oddział PKB BP w Poznaniu, który należy do czołówki krajowej, a przez wiele lat uchodził za największy oddział tego banku w Polsce.

t 157 - Kopia (2)

Architektura

Przy budowie po raz pierwszy w Poznaniu zastosowano konstrukcję stalową, zaprojektowaną przez prof. Wacława Żenczykowskiego. Gmach PKO BP był jednym z najbardziej imponujących obiektów bankowych w Polsce miedzywojennej, a także i w dniu dzisiejszym stanowi doskonały przykład wczesnomodernistycznej wizji dużego banku. Obiekt składa się z dwóch bloków równoległych, pomiędzy którymi umieszczono salę operacyjną wspartą na dużych filarach i nakryta świetlikiem, zraszanym latem w celu schłodzenia. Oświetlenie generowane poprzez ukryte punkty świetlne. Ostatnie piętro przeznaczono na mieszkania. Fasada pokryta płytami żółtego piaskowca polskiego z okolic Kielc oraz granitem z Wołynia. Rodzimy kamień zastosowano również w luksusowych wnętrzach urządzonych z wykorzystaniem naturalnego piękna materiałów. Oprócz Granitów i kolorowych wapieni zastosowano również połyskliwy chrom i okładziny fornirowe.
Kolejne modernizacje nie zatarły cech stylowych, na uwagę zasługuje fakt, że duża część wyposażenia przetrwała do dzisiaj. Obiekt eksploatowany jest zgodnie z pierwotnym założeniem przez PKO BP I Oddział w Poznaniu.
Budynek wpisany do rejestru zabytków jako „ Pocztowa Kasa Oszczędności, ob. PKO BP” pod nr A 204 z dnia 08.11,1978r.

01 147 (1)

Pocztowa Kasa Oszczędności
Pocztowa Kasa Oszczędności – bank utworzony dekretem z 7 lutego 1919 roku przez naczelnika państwa Józefa Piłsudskiego jako „Pocztowa Kasa Oszczędności”. Bank zyskał osobowość prawną jako instytucja państwowa i działająca pod kontrolną i z gwarancjami państwa
Od 1 lutego 1921 siedzibą Pocztowej Kasy Oszczędności w Poznaniu były gmachy pocztowe: przy ulicy 23 Lutego i przy Dworcu Zachodnim.

Poczta oo1

Poczta 003

W 1922 powstał budynek przy ul. Dąbrowskiego 6 (nie istnieje), 1 grudnia 1931 otwarto ekspozyturę przy Placu Wolności 2, która, z uwagi na duże zainteresowanie klientów, wymagała rozbudowy. W latach 1935 – 1937 wybudowano nową siedzibę PKO przy Placu Wolności 2 (opisaną wcześniej). W kwietniu 1945 działalność banku została wznowiona. W latach 1949–1950 Pocztowa Kasa Oszczędności została przekształcona w Powszechną Kasę Oszczędności.

Dom Handlowy Hasse & Co

Z budynkiem PKO BP sąsiaduje konfekcyjny Dom Handlowy Hasse & Co – wzniesiony w 1908 roku

01 147 Kopia

Budynek łączy w sobie formy neobarokowe z secesyjnymi detalami. Na fasadzie budynku figury dziecięce z trybutami tekstylnymi i postać Merkurego. Parter i piętro były przeznaczone na handel (tekstylia, konfekcję….), w pozostałości znajdowały się apartamenty….

01 148 Kopia

W czasach PRL były na parterze popularne delikatesy… dziś Citibank Handlowy …

Dom Brandtów  – Przy Placu Wolności 8

Neobarokowa kamienica z 1912 r. powstała dla firmy handlowej Leopolda i Bertholda Brandtów. Dom ten, z wysuniętym do przodu szerokim wykuszem, został prawdopodobnie zaprojektowany przez Martina Sonnabenda.  Architektura obiektu odbiega znacząco od pobliskich realizacji, np. Banku Włościańskiego, czy domu handlowego Hassego. Według Marcina Libickiego, budynek jest niezdecydowany architektonicznie i brak mu myśli przewodniej, niefortunnie zaaranżowana część centralna w kontraście z ponurymi niszami balkonów.

W budynku mieścił się wielki „Magazyn sprzętów kuchennych, szkła i porcelany” firmy Moritz Brandt oraz sklep Stefana Centowskiego z konfekcją męską”. Na dwóch dolnych kondygnacjach znajdują się przeszklone lokale, dawniej użytkowane jako jednoprzestrzenne. Podobno przy  wejściu do budynku, w latach 50. XX wieku, (według innych teorii w latach 30. podczas PeWuKi ) umieszczono dwie płaskorzeźby związane ze sportem – Łuczniczkę i Dyskobola, początkowo  nagie, później dorobiono im spodenki. Choć inne źródła np. „Przewodnik po zabytkach i historii” pod redakcją Janusza Pazdera, wskazują, że rzeźby były umieszczone przy wejściu do budynku nr 6 – domu handlowym Michaelisa i Kantorowicza. Po roku 1989 płaskorzeźby usunięto.

Obecnie budynek nadal pełni funkcje usługowe, mają tu siedziby oddziały Banku BPS i Banku Millennium oraz na wyższych piętrach mieszkania.

01 112 Kopia

W budynku mieścił się wielki „Magazyn sprzętów kuchennych, szkła i porcelany” firmy Moritz Brandt oraz sklep Stefana Centowskiego z konfekcją męską”. Na dwóch dolnych kondygnacjach znajdują się przeszklone lokale, dawniej użytkowane jako jednoprzestrzenne. Podobno przy  wejściu do budynku, w latach 50. XX wieku, (według innych teorii w latach 30. podczas PeWuKi ) umieszczono dwie płaskorzeźby związane ze sportem – Łuczniczkę i Dyskobola, początkowo  nagie, później dorobiono im spodenki. Choć inne źródła np. „Przewodnik po zabytkach i historii” pod redakcją Janusza Pazdera, wskazują, że rzeźby były umieszczone przy wejściu do budynku nr 6 – domu handlowym Michaelisa i Kantorowicza. Po roku 1989 płaskorzeźby usunięto.

Obecnie budynek nadal pełni funkcje usługowe, mają tu siedziby oddziały Banku BPS i Banku Millennium oraz na wyższych piętrach mieszkania.

28.10. 044

Bank Włościański

Siedzibę Banku Włościańskiego zbudowanego 1912 roku według projektu Stefana Cybichowskiego i Czesława Leitgebera.

01 113

Bank Włościański Tow. Akc – założony w 1872 roku. Współzałożycielem i głównym udziałowcem Banku Włościańskiego w Poznaniu był Jan Kanty Działyński ( Hrabia   – polski działacz społeczny i polityczny, powstaniec, prezes towarzystwa literacko-historycznego, wydawca bibliotek nauk ścisłych, redaktor, ostatni z rodu Działyńskich  , właściciel dóbr kórnickich.)Zadaniem banku  było pomóc Polakom, włościanom, w gospodarowaniu i nie dopuszczaniu do odsprzedaży ziemi, firm w ręce  niemieckie… Był jako kontra dla Niemieckiego Ostbanku, stojącego na przeciw na Placu Wolności… 1917 spółka zmienia nazwę na Bank Handlowy, Tow. Akc. w Poznaniu. Po nabyciu w 1921 Banku Kupiectwa Polskiego, bank przyjął nazwę Polskiego Banku Handlowego. Bank pod koniec lat dwudziestych XX wieku zaczął się pogrążać w kłopotach finansowych, w efekcie w 1929 roku  przeszedł pod nadzór sądowy i w  latach 1934 do 1939 nastąpiła trwała likwidacja banku.

01 120

Architektura

 Budynek o charakterze bankowo-handlowo-mieszkalnym. Fasada z wybrzuszonym, pozornym ryzalitem, artykułowana jest kanelowymi, jońskimi pilastrami w wielkim porządku. Całość zwieńczona wydatnym gzymsem z trójkątnym naczółkiem nakrywał niegdyś wysoki, ceramiczny dach.  Autorem zdobień był jeden z czołowych polskich rzeźbiarzy Franciszek Flaum… Rzeźby przedstawiają  popiersie Jana Kantego Działyńskiego- nad wejściem, po bokach balkonu drugiego piętra alegorie przemysłu i handlu, nad oknami trzeciego piętra płaskorzeźbione medaliony m.in. z głową Merkurego. Pomieszczenia banku znajdowały się w głębi kamienicy, od frontu lokale handlowe, na wyższych piętrach mieszkania.

01 113 Kopia

Na następny spacer zapraszam wokół Arkadii na „Po fyrtlach Poznania 87b „

Po fyrtlach Poznania 86b – Plac Wolności – Fontanna Higiei

Fontanna Higiei i Fontanna Wolnosci

Naprzeciw Biblioteki Raczyńskich Fontanna Higiei przedstawiający grecką Boginię zdrowia i higieny… o rysach Konstancji Raczyńskiej, żony Edwarda Raczyńskiego .

01 138 Kopia

Po ukończeniu w roku 1840 r. budowy wodociągu, finansowanego w dużej części przez Raczyńskiego, postawiono cztery studnie. Główną, najbardziej okazałą, miała być studnia u zbiegu al. Marcinkowskiego i ul. 23 Lutego (dawniej Wilhelmowskiej i Fryderykowskiej) ozdobiona figurą bogini zdrowia i higieny Higiei. Początkowo zamierzano ustawić studnię przed gmachem Biblioteki Raczyńskich ale kłopoty z brakiem wody spowodowały, że ostatecznie stanęła naprzeciw budynku Ziemstwa Kredytowego. Projekt cokołu pod figurę Higei wykonał architekt Christian Gottlieb Cantian z Berlina. Na frontonie cokołu z piaskowca brązowy medalion przedstawiający pioniera przyrodolecznictwa, Wincenta Priessnitza z cytatem z hymnu Pindara: 'Nic lepszego nad wodę’, niżej medalionu głowa lwa z cieknącą wodą (od Wincenta Priessnitza – prawdopodobnie polska nazwa „prysznic”).

higiea1

pz 28 164

Pierwszy posąg powstał w roku 1841 zamówiony przez Edwarda Raczyńskiego a wyrzeźbiony przez Alfreda Wolffa, miał rysy Konstancji Raczyńskiej, żony Edwarda Raczyńskiego. Posąg został odlany w 1844 roku w hucie Lauchhammer. Raczyński uwikłany w spory wokół Złotej Kaplicy zwlekał z odbiorem posągu, studnię zdobił sam cokół. Potem na miejscu cokołu pobudowano fontannę Kronthala a cokół przeniesiono na południowy kraniec Al. Marcinkowskiego i umieszczono na nim rzeźbę Higiei. Był to już drugi odlew posągu zamówiony przez wnuka Edwarda Raczyńskiego na prośbę poznańskiego magistratu. Uroczyste odsłonięcie, kompletnej już studzienki nastąpiło 9 lutego 1908 roku studzienka stała tam do 1971 roku.

1CnRbhlPQTQ67Tj5BFdu_ar16x9 - Kopia (2)

vFRhhEy0i3TsbjFWn6rE_ar16x9

W 1971 roku studzienkę przeniesiono w miejsce przed Bibliotekę Raczyńskich, gdzie z przerwą w latach 2004-2009 (budowa parkingu podziemnego). W tym czasie pomnik poddano renowacji – przywrócono wypływ wody z pyska lwa, na zachodniej stronie dodano napis:
Edward Raczyński obdarzył miasto w r.1841 nowym wodociągiem doprowadzając wodę źródlaną ze Wzgórza Winierskiego i wybudował tę studnię na zbiegu ul. 23 lutego z Al. Marcinkowskiego poświęcając ją Wincentemu Priessnitzowi /1799-1851/ twórcy wodolecznictwa. Posąg Higiei-bogini zdrowia, noszącej rysy żony fundatora, Konstancji Raczyńskiej, umieszczony został w 1908 r., gdy studnię przeniesiono na Al. Marcinkowskiego u wylotu ul. Walki Młodych. Na obecnym miejscu studnia została umieszczona w r. 1971”

28.10. 010 Kopia

Fontanna Higiei do dzisiaj zdobi Plac Wolności i pozwala się napić zimnej wody z lejącej się z pyska lwa.

4a 111 Kopia

28.10. 009

Na miejscu studzienki, którą miała zdobić Higea, na narożniku  al. Marcinkowskiego i ul. 23 Lutego (dawniej Wilhelmowskiej i Fryderykowskiej),  gdzie stał sam cokół (i kiosk)…

Poczta oo1

zbudowano fontannę Kronthala,

5aa fontanna z delfinami Kopia

Natomiast pierwszą rzeźbę odlaną w 1844 roku w hucie Lauchhammer odebrała Konstancja Raczyńska dopiero po śmierci męża i postawiła na jego grobowcu w Zaniemyślu, Konstancja nadal pilnuje męża.

z 2fa Kościół pomnik

higeia

I tuż obok, nowa fontanna , Fontanna Wolności powstawała 2010 roku

pz 28 162 Kopia

–dwa przeszklone żagle, po których leje się woda. Podobno nocą wygląda ładnie bo zmienia kolory, ale nie widziałem… czy ładna…. Nie wiem, mnie się nie bardzo podoba.. ale w fonntanie można się można wykąpać.. woda poddana jest filtracji.

3 230

Zapraszam na dalszy spacer, dalej po Placu Wolności na „Po fyrtlach Poznania 87 – Plac Wolności” – południowa pierzeja  … 🙂

Po fyrtlach Poznania 86a – Plac Wolności – Biblioteka Raczyńskich

Biblioteka Raczyńskich

01 144

Ufundowali ją bracia Edward i Anatazy Raczyńscy w 1824 roku. Otwarta 5 maja 1829 r.  Raczyńscy mieli koncepcję zrobienia z Poznania „Nowych Aten” jako centrum życia społecznego i kulturalnego Wielkopolski.

Ulica_Wilhelma_-_pocztowka_-_promenada_spacerowa

Status fundacyjny przekazywał ją na własność miasta..…„Niżej podpisany przejęty chęcią ułatwienia każdemu środków nabywania nauk i wiadomości zakłada w Poznaniu w miejscu swego urodzenia Bibliotekę publiczną, którą wraz z domem w tym celu (…) wystawionym, ze wszystkimi w nim znajdującymi się obecnie książkami, oraz funduszami na uposażenie przeznaczonymi, temuż miastu tytułem własności w wieczne nadaje posiadanie. (…) Przeznaczeniem Biblioteki Raczyńskich jest aby w czytelni, która w tejże będzie urządzoną, każdy bez różnicy osób w dniach i godzinach oznaczonych miał prawo z niej korzystać.” oraz stwierdzał, że powinno być ..”dawane pierwszeństwo tym, które narodowość Wielkiego Księstwa Poznańskiego interesować mogą … przed książkami jedynie do zabawy służącemu i ulotnemi pismami. Z myślą o polskiej młodzieży gimnazjalnej postanowił gromadzić dzieła ogólne … z każdej literatury narodu” Status fundacyjny zastrzegał że funkcje kierownicze w bibliotece mogli pełnić jedynie Polacy

9 062 Kopia

Pierwszą osobą sprawującą pieczę na zbiorami, liczącymi początkowo kilkanaście tysięcy tomów (głównie skupowanych przez fundatora z kasowanych klasztorów) ofiarowanych przez fundatora, był historyk Józef Łukaszewicz . Istotnym i bez wątpienia najcenniejszym darem był ten złożony w 1835 r. przez żonę fundatora, Konstancję. Ofiarowała ona zakupioną od Juliana Ursyna Niemcewicza część jego prywatnej biblioteki, w której znajdowały się znakomite historyczne materiały źródłowe, cenne manuskrypty, starodruki i atlasy.

11 041

Zbiory powiększały się dzięki prawu nadanemu w 1830 roku przez Fryderyka Wilhelma III zobowiązującemu wszystkich wydawców Wielkiego Księstwa do bezpłatnego dostarczenia do biblioteki jednego egzemplarza każdej wydanej książki..

Wejście do budynku

11 044

Po śmierci w 1864 r Rogera Raczyńskiego syna Edwarda Niemcy próbowali zgermanizować bibliotekę, jednak dzięki polskiemu księgozbiorowi i polskiemu personelowi Biblioteka nadal była ostoją polskiej kultury.

11 047 Kopia

Po odzyskaniu niepodległości sytuacja Biblioteki się zmieniła. W 1924 roku miasto Poznań przejęło ją na swoje utrzymanie. Mimo trudności materialnych w okresie międzywojennym, księgozbiór się powiększał szczególnie poprzez dary Wielkopolan i organizacji polskich działających w okresie zaboru pruskiego.

11 051 Kopia

widok z Alei Marcinkowskiego

8 Marcinkowskiego II Kopia

W przeddzień wybuchu II wojny światowej, biblioteka posiadała w swoich zbiorach 165 tysięcy pozycji, których najcenniejszą część (17 tysięcy tomów pochodzących w znacznej części z czasów założyciela) w 1943 roku wywieziono do majątku Józefa Aleksandra Raczyńskiego w Obrzycku. Zniszczona w roku 1945, legł w gruzach budynek i spłonął liczący około 180 tysięcy woluminów księgozbiór (stanowiący ponad 90% bibliotecznych zbiorów przedwojennych).

5d 007

po wojnie Biblioteka rozpoczęła swą działalność w budynku po dawnej szkole przy ulicy Święty Marcin 65. Budynek biblioteki przy Placu Wolności został odbudowany w latach 1953 – 1956.

5e ulica Kopia

Od roku 2010 realizowana była budowa nowego skrzydła biblioteki od strony Alei Marcinkowskiego , które pozwoliło na lepsze wyeksponowanie bibliotecznych zbiorów. Nowe skrzydło zostało oficjalnie otwarte 29 czerwca 2013 roku przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego

8ae Marcinkowskiego II Kopia Kopia

8aa Marcinkowskiego II Kopia

Nowy budynek zaprojektowany przez JEMS Architekci. Gmach jest połączony z dotychczasowym budynkiem Biblioteki Raczyńskich i liczy siedem kondygnacji. Na jego parterze znajdzie się biblioteka dla dzieci, sala wystawowa i herbaciarnia, na pierwszym piętrze – wypożyczalnia z uniwersalnym księgozbiorem oraz biblioteka dla niewidomych. Kolejne piętra zajmą: informatorium i katalogi, czytelnie, i magazyny zbiorów bibliotecznych.

11 049

Poprzez wycofanie w głąb działki największej część nowej biblioteki (magazyny), połączenie starego gmachu Biblioteki i nowej części w jeden niepodzielny obiekt, spowodowało, że wygląd zabytkowego gmachu, nie został zdominowany przez wielokrotnie większą kubaturę nowego budynku. Nowe skrzydło Biblioteki Raczyńskich zostało najlepszym projektem urbanistyczno-rewitalizacyjnym

11 059

Na następny spacer zapraszam wokół fontanna Higiei na –  poznańskie fyrtle 56b – Fontanna Higiei