Archiwum kategorii: Plac Wolności

Po fyrtlach Poznania 51a – Bazar

19 września, 2015Bazar, Plac Wolności, ŚródmieścieJan Kaczmarek

Plac Wolności i Aleje Marcinkowskiego i Ulica Paderewskiego

Bazar

Bazar to najciekawsza, i najbardziej znana budowla przy ulicy Paderewskiego i później przy Placu Wolności.

Powstanie „Spółki Bazar” i budowa Hotelu

26 czerwca 1838 r., z okazji dorocznego zjazdu ziemian na jarmarku świętojańskim, w mieszkaniu dr Karola Marcinkowskiego w Poznaniu zapadła decyzja założenia spółki akcyjnej „Spółka Akcyjna Bazar”. W skład jej komitetu wykonawczego weszli: lekarz i społecznik Karol Marcinkowski, ziemianie: Józef Łubieński, Józef Szułdrzyński, Maciej Mielżyński, sędzia Gregor, mistrz ciesielski Antoni Krzyżanowski i kupiec Stanisław Powelski. Zadanie spółki było zbudowanie gmachu na hotel dla polskiej klienteli i sklepów dla polskich kupców. Nie bez trudu zebrano kapitał w wysokości blisko 90 000 talarów pruskich. W ogromnej większości udziałowcami byli ziemianie z Maciejem Mielżyńskim, bez którego zaangażowania projekt nie doczekałby się realizacji. W 1838 komitet zatwierdził projekt Ernsta Steudenera i w tym samym roku ruszyła budowa pod kierownictwem architekta E. Steudenera i A. Krzyżanowskiego. Gmach hotelu zaczęto wznosić przy nowo powstałej ul. Nowej (dziś Paderewskiego), która połączyła Stare Miasto z Nowym Miastem – Placem Wilhelmowskim. Gmach hotelu, któremu nadano nazwę „Bazar”, budowa została ukończona w 1842 r.

Kiedy obok wykupiono kamienicę Łąckich narożną, możliwe było zbudowanie w latach 1898–1899 drugiego skrzydła. Nowe skrzydło projektował Roger Sławski. Po wybudowaniu nowego skrzydła, Bazar stał się największym świeckim budynkiem w Poznaniu (do czasu wybudowanie Zamku Cesarskiego).

Cele spółki
Głównym celem spółki było, według statutu „podniesienie przemysłu, rękodzieł, rolnictwa i handlu narodowego”, oczywiście polskiego. W tym celu 85 członków spółki zrzekło się w 1843 r. z dywidend od swych akcji. Dzięki temu Bazar szybko stał się centrum polskiego życia gospodarczego, politycznego i kulturalnego oraz najważniejszą ostoją polskości na terenie zaboru pruskiego. Pod pozorami instytucji o charakterze kulturalno-rozrywkowym, stworzono ośrodek stałej współpracy, mający służyć rozwiązywaniu aktualnych zagadnień i działań o charakterze narodowo-politycznym. W „Bazarze” swoją siedzibę miały: Centralne Towarzystwo Gospodarskie, Bank Włościański (do 1898), Towarzystwo Naukowej Pomocy dla Młodzieży Wielkiego Księstwa Poznańskiego, Towarzystwo Ludoznawcze, Towarzystwo Wykładów Ludowych, Kasyno Towarzyskie (później Koło Towarzyskie), a także przez pewien okres Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk. Koła towarzyskie skupiały polskich patriotów (w 1858 według danych policji na 295 członków 78 uznano za „skompromitowanych politycznie”) ze wszystkich klas społecznych, od hrabiów Augusta Cieszkowskiego oraz Tytusa i Jana Działyńskich po młynarza Józefa Essmana. Tu powstały takie tytuły prasowe jak: Dziennik Poznański, Kurier Poznański i Orędownik. W Bazarze obradował Centralny Komitet Wyborczy, który przygotowywał polskie listy kandydatów do Sejmu Pruskiego i Parlamentu Rzeszy. Miał też tu swój „sklep żelazny” Hipolit Cegielski (na fasadzie od strony ulicy Paderewskiego tablica upamiętniająca ten fakt ).

Wybuch Powstania Wielkopolskiego
W listopadzie 1918 r. w hotelu rozpoczęła swe urzędowanie Naczelna Rada Ludowa. 26 grudnia 1918 r. gościł tu Ignacy Paderewski, którego przemówienie z okna w dniu 27 grudnia 1918 uruchomiło kaskadę zdarzeń, które doprowadziły do wybuchu Powstania Wielkopolskiego. W „Bazarze” początkowo była główna kwatera dowództwa i kierownictwa politycznego powstania oraz misji wojskowych aliantów. Na zewnętrznej ścianie gmachu, na narożniku Al. Marcinkowskiego i ul. Paderewskiego, wmurowano w 1928 r. tablicę upamiętniającą pobyt Paderewskiego, zniszczoną podczas wojny odrestaurowano w 1978 roku.

Okres międzywojenny
Po 1918 roku Hotel Bazar pełnił funkcję luksusowego hotelu, słynął też z restauracji o olbrzymim wyborze dobrego gatunku win, w tym okresie przebudowano pomieszczenia hotelowe i restaurację, odrestaurowano sale Białą i Amarantową, w których odbywały się ważne narady, obchody, wystawy obrazów, zabawy karnawałowe..(znane były zabawy karnawałowe w Bazarze w Białej Sali: bale prasy, ziemian, ziemianek, prawników, ekonomistów…..) W 1938 roku gościł w Bazarze Kiepura, zebrany tłum zmusił śpiewaka do zaśpiewania z balkonu „O sole mio”. Nie gdzie indziej, jak właśnie w „Bazarze” odbyła się, zarówno przez I wojną światową, jak i w okresie międzywojennym, większość poważnych imprez i zgromadzeń o charakterze narodowym i kulturalnym. Bazar stał się ośrodkiem różnych niezwykle cennych i skutecznych inicjatyw dla przetrwania polskości w czasie rozbiorów i dla rozwoju życia politycznego i towarzyskiego w okresie międzywojennym.

Czas wojny
W 1939 roku Bazar dostał się w ręce niemieckie, część wyposażenia została wywieziona a ogromny szlachetnych trunków z całego świata zrabowany. W czasie walk w styczniu 1945 r. fronton hotelu został zniszczony i dodatkowo 7 lutego podpalony przez cofające się wojska niemieckie. Straty oszacowano na ponad 70%.

Okres powojenny
Odbudowę zaczęła Spółka Akcyjna Bazar Poznański- odgruzowano nieruchomość, zabezpieczono mury, wykonano dach, łącznie z konstrukcją dachową i odbudowano sklepy na parterze budynku. Spółka nie posiadała żadnych kapitałów, odbudowa odbywała się powoli i była uzależniona w dużej mierze od kredytów bankowych, natomiast miastu zależało na szybkim uruchomieniu hotelu ze względu na wznowienie Międzynarodowych Targów Poznańskich.

Z tych względów w 1949 roku Zarząd Miejski przejął gmachy hotelowe do częściowej odbudowy i eksploatacji. W lipcu 1950 r. hotel i później restaurację przejęło Polskie Biuro Podróży „Orbis”. Hotelowi nadano nazwę „Orbis Bazar” – przyszło „nowe”.

W roku 1978 Orbis wycofał się całkowicie z budynku, przez co Bazar zaczął popadać w ruinę, ale „Orbis” nadal pozostawał formalnym właścicielem. W 1990 roku spółka Bazar Poznański, istniejąca nieprzerwanie przez cały okres powojenny, podjęła działania prawne i odzyskała zniszczone budynki Hotelu Bazar. Po ponad 40-tu latach budynki znalazły się ponownie pod zarządem prawowitych właścicieli. Pierwszym działaniem spółki było przywrócenie funkcji handlowej lokali usytuowanych na poziomie parteru kompleksu budynków, tak jak to było na początku istnienia Bazaru. Budynek przy ulicy Paderewskiego, po remoncie, funkcjonuje jako nowoczesny biurowiec. W 2005 roku wyremontowano fasadę od strony Alei Marcinkowskiego przywracając jej bogaty, neobarokowy wystrój. Obecnie remontowane są historyczne wnętrza i w niedługim czasie wznowi działalność wysokiej klasy hotel.

Architektura
Stare, trzypiętrowe skrzydło Bazaru od ul. Paderewskiego zbudowane na rzucie wydłużonego prostokąta, projekt Ernsta Steudenera. Fasada w stylu neoklasycystycznym z podniesionym do poziomu dachu portykiem dzielonym pilastrami, zwieńczona trójkątnym tympanonem, po bokach dwie czworoboczne wieże.

Decydujący o reprezentacyjnym charakterze motyw wież i portyku, nawiązujący do symboliki władzy dawał wyraz polskim roszczeniom. Wewnątrz znajdowały się sklepy, pokoje hotelowe, restauracja, sala bilardowa, czytelnia gazet oraz wielka sala, w której odbywały się bale, koncerty, a także spotkania organizacji polskich mających siedziby w Bazarze.

Skrzydło od Alei Marcinkowskiego

wykonano w stylu neobarokowym według projektu Rogera Sławskiego i Stanisław Mieczkowski. Budynek jest interesującym połączeniem koncepcji modernistycznych z kostiumem barokowego pałacu. Na parterze nowego skrzydła handlowe z dużymi, nowoczesnymi oknami, pomiędzy nimi, na osi fasady, znalazł się monumentalny portal.

Wysoka fasada Bazaru zakończona została dwoma szczytami oraz ciągiem waz tworzących bardzo malowniczą i efektowną strukturę wyraźnie nawiązującą do barokowej architektury pałacowej.

Po fyrtlach Poznania 87b – Plac Wolności- Arkadia

14 września, 2015Plac Wolności, ŚródmieścieJan Kaczmarek

Arkadia
W połowie lat 90. XVIII wieku rozpoczęto starania o budowę Teatru Miejskiego. Ostatecznie powstał on w latach 1802-04 na dłuższej osi pl. Wilhelmowskiego według projektu Friedricha Gilly’ego. Po wybudowaniu teatru Plac Wilhelmowski stał się placem reprezentacyjnym, choć nadal wykorzystywany przez wojsko. Na niski standard obiektu wpłynęły względy oszczędnościowe. Surowa, kubiczna bryła o wyważonych proporcjach, pozbawiona detali architektonicznych, wkrótce stała się dla przeciętnego odbiorcy niezrozumiała. Niski standard wyposażenia i mało funkcjonalne wnętrze, brak ogrzewania powodowało, że niewielu widzów przychodziło na przedstawienia.

Umożliwiło to wystawienie kilku sztuk w języku polskim. Poznaniacy mieli okazję podziwiać Wojciecha Bogusławskiego oraz Helenę Modrzejewską. Koncertowali tutaj także wybitni muzycy, m.in. Ferenc Liszt, Nicolo Paganini, a spośród Polaków Henryk Wieniawski, szczególnie tu uwielbiany. Ostatnim polskim przedstawieniem w budynku był spektakl „Mazepa” Juliusza Słowackiego w dniu 17 maja 1874, później polskie przedstawienia odbywały się już w Teatrze Polskim.

W 1874 roku teatr zamknięto ze względu na stan techniczny budynku a jesienią 1877 r. budynek całkowicie rozebrano. W latach 1878-79 zbudowano na miejscu dawnego gmachu Friedricha Gilly’ego nowy teatr niemiecki. Wpływ na budowę nowego niemieckiego teatru miało wybudowanie ze składek społecznych podziwianego Teatru Polskiego, który powstał w 1875 roku. Warunkiem budowy nowego, niemieckiego teatru było, żeby przedstawienia odbywały się w języku niemieckim, oraz, żeby projekt został zatwierdzony w Berlinie. Po ogłoszeniu konkursu na projekt nowego teatru. Z nadesłanych 13 prac nie wybrano żadnej (oszczędności). Architekt miejski Cäsar Stenzel dopracował projekt na podstawie dwóch konkursowych prac, który następnie został dopracowany w Berlinie przez Departamentem Budownictwa architekta Heinricha Hermanna… W efekcie powstał zbyt mały budynek, który musiał być przebudowany w latach 1895-96. W maju 1910 roku zakończył swą działalność stary teatr na placu Wilhelmowskim, wcześniej wybudowano nowoczesny gmach teatru miejskiego w Dzielnicy Cesarskiej – dzisiaj Opera Poznańska (przy ulicy dzisiaj Fredry).

Po kolejnej przebudowie w roku 1911, w wyniku licznych uzgodnień i kompromisów budynek nabrał obecnego kształtu, zmienił też funkcję na budynek komercyjny

Reprezentacyjna fasada nowego teatru została zwrócona w kierunku placu. Niewielki klasycyzujący portyk, usytuowany na osi budynku, doskonale wchodził w dialog z budynkiem Biblioteki Raczyńskich a budynek stał się jedną z najbardziej charakterystycznych brył w centrum rozwijającego się miasta. Budynek po ostatniej przebudowie zawdzięcza podcienia, kolumnady oraz tarasy z balustradami. Taras z frontowym portykiem zajęła kawiarnia pod nazwą „Cafe Esplanada”. Jednak niemieckie władze, nie akceptujące francuskiej nazwy dla tak popularnego miejsca przemianowały lokal na „Kaffehaus Hohenzollern”.

Po odzyskaniu niepodległości przywrócono starą nazwę restauracji „Cafe Esplanada” – Eksplanada. W latach 20. XX wieku przed restauracją znajdował się drewniany taras (nie zachował się do dziś) na którym rozstawiano stoliki, drzewa w donicach oraz na którym mieściła się scena dla orkiestry. Taras był na tyle wielki, że mieściło się na nim 1000 gości oraz orkiestra. W okresie międzywojennym budynek dawnego teatru był miejscem niezwykle intensywnego życie towarzyskiego, które toczyło się w klubach i kawiarniach. W latach trzydziestych XX wieku na skutek kryzysu popadała w tarapaty finansowe i jesienią 1937 roku Eksplanadę zamknięto. Po kilkumiesięcznej przerwie i remoncie w lutym 1938 roku otwarto kawiarnię na nowo i już pod nazwą Arkadia.
Jak pisze Zakrzewski w książce „Ulicami mojego Poznania” …”…Daleko poza kawiarnią dźwięki orkiestry, która grywała wewnątrz bądź na tarasie. Cały plac rozbrzmiewał tkliwym lub brawurowymi tonami. I owa muzyka, i przechadzający się po placu przechodnie – to nadawało tej okolicy miasta swoistego uroku, uwadniając ją do jakiejś promenady uzdrowiskowej..”…

24 kwietnia 1927 roku po raz pierwszy z Poznania nadano audycję radiową, ulokowało się tu studio poznańskiego radia i pozostało przez kolejne lata do 1939 roku.

27 grudnia 1918 obok Arkadii, na skrzyżowaniu dzisiejszej ulic Ratajczaka i 27 Grudnia, zginął pierwszy Powstaniec Wielkopolski Franciszek Ratajczak. Zginął od strzałów z karabinu maszynowego, które padły z Prezydium Policji, mieszczącego się przy dzisiejszej ul. 3 Maja (obecnie budynek ten nie istnieje) …

Po drugiej wojnie budynek stał się siedzibą działalności handlowej i gastronomicznej. Pod koniec XX wieku istniało w nim kasyno gry. Na parterze budynku znajduje się główny salon Empiku i centrum informacji miejskiej a na piętrze – sale Szkoły Języków Obcych „EMPiK”. Od 1992 teatralne tradycje budynku podtrzymuje działający tu Teatr Ósmego Dnia.

Zapraszam na następny spacer po ulicy 27 Grudnia …” Po fyrtlach Poznania 88″

Po fyrtlach Poznania 86b – Plac Wolności – Fontanna Higiei

14 września, 2015Fontanna Higiei, Plac WolnościJan Kaczmarek

Fontanna Higiei i Fontanna Wolnosci

Naprzeciw Biblioteki Raczyńskich Fontanna Higiei przedstawiający grecką Boginię zdrowia i higieny… o rysach Konstancji Raczyńskiej, żony Edwarda Raczyńskiego .

Po ukończeniu w roku 1840 r. budowy wodociągu, finansowanego w dużej części przez Raczyńskiego, postawiono cztery studnie. Główną, najbardziej okazałą, miała być studnia u zbiegu al. Marcinkowskiego i ul. 23 Lutego (dawniej Wilhelmowskiej i Fryderykowskiej) ozdobiona figurą bogini zdrowia i higieny Higiei. Początkowo zamierzano ustawić studnię przed gmachem Biblioteki Raczyńskich ale kłopoty z brakiem wody spowodowały, że ostatecznie stanęła naprzeciw budynku Ziemstwa Kredytowego. Projekt cokołu pod figurę Higei wykonał architekt Christian Gottlieb Cantian z Berlina. Na frontonie cokołu z piaskowca brązowy medalion przedstawiający pioniera przyrodolecznictwa, Wincenta Priessnitza z cytatem z hymnu Pindara: 'Nic lepszego nad wodę’, niżej medalionu głowa lwa z cieknącą wodą (od Wincenta Priessnitza – prawdopodobnie polska nazwa „prysznic”).

Pierwszy posąg powstał w roku 1841 zamówiony przez Edwarda Raczyńskiego a wyrzeźbiony przez Alfreda Wolffa, miał rysy Konstancji Raczyńskiej, żony Edwarda Raczyńskiego. Posąg został odlany w 1844 roku w hucie Lauchhammer. Raczyński uwikłany w spory wokół Złotej Kaplicy zwlekał z odbiorem posągu, studnię zdobił sam cokół. Potem na miejscu cokołu pobudowano fontannę Kronthala a cokół przeniesiono na południowy kraniec Al. Marcinkowskiego i umieszczono na nim rzeźbę Higiei. Był to już drugi odlew posągu zamówiony przez wnuka Edwarda Raczyńskiego na prośbę poznańskiego magistratu. Uroczyste odsłonięcie, kompletnej już studzienki nastąpiło 9 lutego 1908 roku studzienka stała tam do 1971 roku.

W 1971 roku studzienkę przeniesiono w miejsce przed Bibliotekę Raczyńskich, gdzie z przerwą w latach 2004-2009 (budowa parkingu podziemnego). W tym czasie pomnik poddano renowacji – przywrócono wypływ wody z pyska lwa, na zachodniej stronie dodano napis:
„Edward Raczyński obdarzył miasto w r.1841 nowym wodociągiem doprowadzając wodę źródlaną ze Wzgórza Winierskiego i wybudował tę studnię na zbiegu ul. 23 lutego z Al. Marcinkowskiego poświęcając ją Wincentemu Priessnitzowi /1799-1851/ twórcy wodolecznictwa. Posąg Higiei-bogini zdrowia, noszącej rysy żony fundatora, Konstancji Raczyńskiej, umieszczony został w 1908 r., gdy studnię przeniesiono na Al. Marcinkowskiego u wylotu ul. Walki Młodych. Na obecnym miejscu studnia została umieszczona w r. 1971”

Fontanna Higiei do dzisiaj zdobi Plac Wolności i pozwala się napić zimnej wody z lejącej się z pyska lwa.

Na miejscu studzienki, którą miała zdobić Higea, na narożniku al. Marcinkowskiego i ul. 23 Lutego (dawniej Wilhelmowskiej i Fryderykowskiej), gdzie stał sam cokół (i kiosk)…

zbudowano fontannę Kronthala,

Natomiast pierwszą rzeźbę odlaną w 1844 roku w hucie Lauchhammer odebrała Konstancja Raczyńska dopiero po śmierci męża i postawiła na jego grobowcu w Zaniemyślu, Konstancja nadal pilnuje męża.

I tuż obok, nowa fontanna , Fontanna Wolności powstawała 2010 roku

–dwa przeszklone żagle, po których leje się woda. Podobno nocą wygląda ładnie bo zmienia kolory, ale nie widziałem… czy ładna…. Nie wiem, mnie się nie bardzo podoba.. ale w fonntanie można się można wykąpać.. woda poddana jest filtracji.

Zapraszam na dalszy spacer, dalej po Placu Wolności na „Po fyrtlach Poznania 87 – Plac Wolności” – południowa pierzeja … 🙂

Po fyrtlach Poznania 86a – Plac Wolności – Biblioteka Raczyńskich

14 września, 2015Biblioteka Raczyńskich, Plac Wolności, ŚródmieścieJan Kaczmarek

Biblioteka Raczyńskich

Ufundowali ją bracia Edward i Anatazy Raczyńscy w 1824 roku. Otwarta 5 maja 1829 r. Raczyńscy mieli koncepcję zrobienia z Poznania „Nowych Aten” jako centrum życia społecznego i kulturalnego Wielkopolski.

Status fundacyjny przekazywał ją na własność miasta..…„Niżej podpisany przejęty chęcią ułatwienia każdemu środków nabywania nauk i wiadomości zakłada w Poznaniu w miejscu swego urodzenia Bibliotekę publiczną, którą wraz z domem w tym celu (…) wystawionym, ze wszystkimi w nim znajdującymi się obecnie książkami, oraz funduszami na uposażenie przeznaczonymi, temuż miastu tytułem własności w wieczne nadaje posiadanie. (…) Przeznaczeniem Biblioteki Raczyńskich jest aby w czytelni, która w tejże będzie urządzoną, każdy bez różnicy osób w dniach i godzinach oznaczonych miał prawo z niej korzystać.” oraz stwierdzał, że powinno być ..”dawane pierwszeństwo tym, które narodowość Wielkiego Księstwa Poznańskiego interesować mogą … przed książkami jedynie do zabawy służącemu i ulotnemi pismami. Z myślą o polskiej młodzieży gimnazjalnej postanowił gromadzić dzieła ogólne … z każdej literatury narodu” Status fundacyjny zastrzegał że funkcje kierownicze w bibliotece mogli pełnić jedynie Polacy

Pierwszą osobą sprawującą pieczę na zbiorami, liczącymi początkowo kilkanaście tysięcy tomów (głównie skupowanych przez fundatora z kasowanych klasztorów) ofiarowanych przez fundatora, był historyk Józef Łukaszewicz . Istotnym i bez wątpienia najcenniejszym darem był ten złożony w 1835 r. przez żonę fundatora, Konstancję. Ofiarowała ona zakupioną od Juliana Ursyna Niemcewicza część jego prywatnej biblioteki, w której znajdowały się znakomite historyczne materiały źródłowe, cenne manuskrypty, starodruki i atlasy.

Zbiory powiększały się dzięki prawu nadanemu w 1830 roku przez Fryderyka Wilhelma III zobowiązującemu wszystkich wydawców Wielkiego Księstwa do bezpłatnego dostarczenia do biblioteki jednego egzemplarza każdej wydanej książki..

Wejście do budynku

Po śmierci w 1864 r Rogera Raczyńskiego syna Edwarda Niemcy próbowali zgermanizować bibliotekę, jednak dzięki polskiemu księgozbiorowi i polskiemu personelowi Biblioteka nadal była ostoją polskiej kultury.

Po odzyskaniu niepodległości sytuacja Biblioteki się zmieniła. W 1924 roku miasto Poznań przejęło ją na swoje utrzymanie. Mimo trudności materialnych w okresie międzywojennym, księgozbiór się powiększał szczególnie poprzez dary Wielkopolan i organizacji polskich działających w okresie zaboru pruskiego.

widok z Alei Marcinkowskiego

W przeddzień wybuchu II wojny światowej, biblioteka posiadała w swoich zbiorach 165 tysięcy pozycji, których najcenniejszą część (17 tysięcy tomów pochodzących w znacznej części z czasów założyciela) w 1943 roku wywieziono do majątku Józefa Aleksandra Raczyńskiego w Obrzycku. Zniszczona w roku 1945, legł w gruzach budynek i spłonął liczący około 180 tysięcy woluminów księgozbiór (stanowiący ponad 90% bibliotecznych zbiorów przedwojennych).

po wojnie Biblioteka rozpoczęła swą działalność w budynku po dawnej szkole przy ulicy Święty Marcin 65. Budynek biblioteki przy Placu Wolności został odbudowany w latach 1953 – 1956.

Od roku 2010 realizowana była budowa nowego skrzydła biblioteki od strony Alei Marcinkowskiego , które pozwoliło na lepsze wyeksponowanie bibliotecznych zbiorów. Nowe skrzydło zostało oficjalnie otwarte 29 czerwca 2013 roku przez Prezydenta RP Bronisława Komorowskiego

Nowy budynek zaprojektowany przez JEMS Architekci. Gmach jest połączony z dotychczasowym budynkiem Biblioteki Raczyńskich i liczy siedem kondygnacji. Na jego parterze znajdzie się biblioteka dla dzieci, sala wystawowa i herbaciarnia, na pierwszym piętrze – wypożyczalnia z uniwersalnym księgozbiorem oraz biblioteka dla niewidomych. Kolejne piętra zajmą: informatorium i katalogi, czytelnie, i magazyny zbiorów bibliotecznych.

Poprzez wycofanie w głąb działki największej część nowej biblioteki (magazyny), połączenie starego gmachu Biblioteki i nowej części w jeden niepodzielny obiekt, spowodowało, że wygląd zabytkowego gmachu, nie został zdominowany przez wielokrotnie większą kubaturę nowego budynku. Nowe skrzydło Biblioteki Raczyńskich zostało najlepszym projektem urbanistyczno-rewitalizacyjnym

Na następny spacer zapraszam wokół fontanna Higiei na – poznańskie fyrtle 56b – Fontanna Higiei

Po fyrtlach Poznania 85a – Plac Wolności

13 września, 2015Plac Wolności, ŚródmieścieLew Nachodu (Löwendenkmal), Plajta, Płyta pamiątkowa - miejsce przysięgi Powstańców Wielkopolskich, pomnik Fryderyka Wilhelma III, WilhelmsplatzJan Kaczmarek

Plac Wolności (Plajta) (w czasach zaborów Wilhelmsplatz, w czasach Księstwa Warszawskiego – Plac Napoleona)

– plac o wymiarach 85 na 205 m w Poznaniu znajdujący się na zachód od średniowiecznej części Miasta pomiędzy ulicą 3 Maja i alejami Marcinkowskiego.

Wkroczenie wojsk francuskich sprawiło, że plac otrzymał w latach 1806 – 1815 nowego patrona – Napoleona . Od początku XIX plac się zmieniał, ale już niemal od początku swego istnienia pulsował życiem towarzyskim, powstała tu kawiarnia i restauracja, urządzano przedstawienia i rozbrzmiewała muzyka. O jego charakterze zadecydowały budowle kulturalne, w tym polskie fundacje jak Biblioteka Raczyńskich, Bazar.. Plac w drugiej połowie XIX i pierwszej połowie XX wieku uatrakcyjniły ekskluzywne hotele, banki, luksusowe kamienice, na zachodzie stanął Teatr Miejski, na wschodzie był park,

zaś zachodnią część przekształcono w typowy plac z pomnikami. Pomnik nachodzki (Löwendenkmal) z 1870 roku, pierwszy pruski pomnik w mieście przedstawiał lwa oraz czterech żołnierzy, upamiętnienie zwycięstwa w wojnie siedmiotygodniowej w 1866 roku. Drugi pomnik postawiono u wylotu ulicy Kohleisa (dziś ul. Nowowiejskiego), generała Karola Fryderyka Steinmetza. Następny pomnik Fryderyka Wilhelma III z 1902 roku stanął przy wylocie ul. Nowej .

Po odzyskaniu niepodległości

Na początku powstania plac został zajęty przez Polaków . W dniu 26 stycznia 1919 roku żołnierze wielkopolscy złożyli uroczystą przysięgę (wydarzenie to upamiętnia znajdująca się na placu płyta). W kwietniu 1919 roku z placu usunięto niemieckie pomniki a w czerwcu 1919 roku plac nazwano Placem Wolności – tu rozpoczęło się wolność, tu zaczęło się Powstanie Wielkopolskie, tu odbyła się przysięga powstańców, tu zginął pierwszy powstaniec- Franciszek Ratajczak…. Plac się dalej zmieniał, w 1937 wybudowano okazałą siedzibę PKO BP – w modnym podówczas stylu wczesnego modernizmu… przed samą wojną plac rozkopano robiąc rowy obronne. Po śmierci Romana Dmowskiego próbowano plac nazwać Placem Romana Dmowskiego, jednak względy historyczne symbolizujące dążenia wolności obroniły nazwę.

Podczas wojny

znowu zmiana, plac uporządkowano i zmieniano znowu nazwę na Wilhelmowski. 16 sierpnia 1942 roku na placu odbył się zorganizowany przez Arthura Greisera międzynarodowy mecz bokserski między Niemcami a Chorwacją zakończony zwycięstwem Niemiec 12:4.

Po II wojnie

Do połowy XX wieku plac pełnił funkcję „serca miasta”, potem następowała powolna erozja śródmieścia, co spowodowało upadek znaczenia przestrzeni publicznych.W latach 60 XX wieku, plac przebudowano wg. projektu Witolda Milewskiego i Zygmunta Skupniewicza , wycięto drzewa, a najbardziej charakterystycznym elementem tego projektu stała się, znajdująca się w północnej części placu pomnik Higiei. W latach 2005 – 2006 pod placem zrobiono podziemny parking a pomnik Higiei zastąpiono klombem. Jesienią 2009 roku ponownie odsłonięto pomnik Higiei, który powrócił na płytę placu po renowacji i stanął w obecnym miejscu, przed Biblioteką Raczyńskich.. W czerwcu 2012 r na placu pojawiła się następna fontanna – Fontanna Wolności składającą się z dwóch skrzydeł 10 metrowych po których spływa woda. Płytę placu wykorzystuje się dla różnych celów począwszy od ekspozycyjnych (np. międzynarodowa wystawa rzeźby monumentalnej Preludium. Rzeźba w mieście, maj-czerwiec, 2008), po wielki sezonowy ogródek piwny.

Płyta pamiątkowa – miejsce przysięgi Powstańców Wielkopolskich
Na Placu Wolności, przed wschodnią fasadą Arkadii wmurowana pozioma płyta pamiątkową, na której metalowymi literami upamiętniono miejsce złożenia 26 stycznia 1919 roku uroczystej przysięgi uroczystej przysięgi żołnierskiej przez Powstańców Wielkopolskich. W narożnikach płaszczyzny umieszczono cztery płaskorzeźby krzyża powstańczego. Projekt tablicy wykonały Anna Krzymańska i Jolanta Drzewoska.

Przed przysięgą powstańców została odprawiona msza święta przy ołtarzyku wykonanym ze srebrnych plakiet z Kaplicy Matki Boskiej Różańcowej z kościoła Dominikanów. Plakiety te po kasacie zakonu wykupił Tytus Działyński i zlecił wykonie ołtarzyka, który później został wykorzystany w czasie zaprzysiężenia Wojska Polskiego w czasie Powstania Wielkopolskiego. Ołtarzyk znajduje się w Zamku Kórnickim i stoi w Sala Mauretańskiej.

Wcześniej, na miejscu gdzie dzisiaj płyta pamiątkowa, stał od 27 czerwca 1870 roku pomnik tzw Lew Nachodu (Löwendenkmal) – upamiętniał on żołnierzy V korpusu armii pruskiej, stacjonującego na terenie Prowincji Poznańskiej, którzy zginęli w bitwie pod Nachodem 27 czerwca 1866 roku w czasie wojny prusko – austriackiej. Zburzony w kwietniu 1919 roku.

Zapraszam na spacer po Placu Wolności, tym razem żeby zobaczyć Plac bardziej z bliska, zobaczyć niektóre budynki, budowle, ……