Archiwa tagu: Bamberski Dwór

Po fyrtlach Poznania 177 – Bambrzy

Bambrzy cd

– to co pozostało po potomkach Bambrów, tym razem spacer w  poszukiwaniu śladów Bambrów, więc…szukajmy 

Na Dębcu

  Wzdłuż ulicy 28 czerwca 1956 roku zachowało się kilka bamberskich domów mieszkalnych z drugiej połowy XIX wieku,  rodzin Kayserów; Kosickich z pomieszczeniami gospodarczymi; Trittów z lat 1879 – 1885; Paetzów – dwupiętrowy, zbudowany na początku XX wieku; Walterów z figurką św. Wawrzyńca we wnęce; Dworek rodziny Muthów…

Gospodarstwo Kosickich

Dom rodziny Kosickich1

Dom rodziny Muthów 0 2

Dom rodziny Kayserów2

Pod numerem 297 znajduje się dom z 1880 roku. Został on wybudowany przez rodzinę Walterów. W parterowej części mieści się wnęka, w której za szkłem stoi drewniana figurka świętego Wawrzyńca.

Dom rodziny Walterów2

Pod 290 stoi dom Trittów z czerwonej cegły, nieotynkowany, wybudowany w latach 1879–1885. Znajdowała się w nim restauracja, a także odbywały się spotkania kółka rolniczego. To tu mieściła się pierwsza szatnia drużyny piłkarskiej Lech.

Dom Trittów1

 Pod numerem 293 w głębi ogrodu stoi dworek wybudowany na przełomie XIX i XX wieku przez Maksymiliana Mutha.  Maksymilian Munth ofiarował dom Kościołowi, pełnił on funkcję probostwa, a po drugiej wojnie – przedszkole…

Dworek rodziny Muthów 

Na Wildzie

Przy ulicy Górna Wilda 95, to już kamienica, wspaniała kamienica wybudowana dla Jana Genslera (potomka Bambrów)  w 1913 roku, uświetniona jońskimi pilastrami, z wnęką i świętym Walentym (tak wskazuje przewodnik po zabytkach i historii Poznania) Kamienica nr 91 to też własność kiedyś Jana Genslera  (ale nie pokazana).

Górna Wilda 2 047 Kopia

Górna Wilda 2 046

Spacerując ulicą Różaną warto spojrzeć pod nogi i zobaczyć jezdnię wyłożoną cegłą, myślę to stara jezdnia i chyba zabytek…a przy tej zabytkowej jezdni kamienicę (Willę) Michała Bajerleina, potomka Poznańskich Bambrów.

Rożana2-119-Kopia

Willa została wybudowana w 1903 r. w niewielkim ogrodzie, na obszarze jaki pozwalały ścisłe plany rozwoju dzielnicy….

Rożana2-066-Kopia

Figura Michała Archanioła (patrona fundatora) to najbardziej charakterystyczny element tej otynkowanej na żółto willi. Figura stoi w specjalnej kaplicy (aediculi), wspartej na kolumnie toskańskiej. Figura została zakupiona przez Michała Bajerleina w 1900 na wystawie światowej w Paryżu i przewieziona do Poznania z myślą o ustawieniu w tym właśnie miejscu w centralnym punkcie willi (z kapliczką). Figurze podporządkowano wystrój całej fasady i innych elementów dekoracyjnych. Dzięki temu tworzy ona niepowtarzalną i jednolitą kompozycję w stylu historycznym, a dom jest jednym z najpiękniejszych na Wildzie i został wpisany do rejestru zabytków.

Rożana2-070

Rożana2-065-Kopia

Przy Rynku Wildeckim, na rogu ulicy Przemysłowej i Sikorskiego stoi kapliczka słupowa             (pewno powstała razem z budynkiem) z fundacji rodziny Handschuhów, należącej do poznańskich Bambrów,  początkowo umieszczona w niej była figurka św. Warzyńca. Święty nie podobał się okupantom w czasie minionej wojny i został przez nich usunięty. Po wojnie w kapliczce ustawiono figurę Serca Jezusowego. Część źródeł podaje, że kapliczka powstała wcześniej od kamienicy.

7-112

7 110

To też dom narodzin   Romana Wilchelmiego

7-107

Górczyn – tu jeszcze w pierwszych latach po II wojnie rozciągały się  pola Bajerleinów, Fintzlów i innych osadników z Bambergu, niestety dzielnica zabudowana blokami a pozostałości po Bambrach   trudno spotkać,  z tego udało się dowiedzieć zostały dwa budynki przy ulicy Bosej pod nr 24 i 27 i słup ogłoszeniowy na rogu Sielskiej i Głogowskiej  z 1850 roku pamiętający czasów Bambrów,..

15a 018

Na Łazarzu zobaczymy co zostało po Bambrach.. tuż obok kościoła  Matki Boskiej Bolesnej pod nr 95 kamienica zbudowana w 1900 roku, własność Jana Waltera (potomka Bambrów) budowniczy i malarz, który sam też pracował przy  wznoszeniu świątyni….

9.7.14 138

Nad środkowym oknem trzeciego piętra umieszczony został napis: 19 J.W.OO.

9.7.14 137 Kopia

Wejście do kamienicy

9.7.14 139

Przy ulicy Głogowskiej 41 stoi kamienica Józefa Schneidra z początku XX wieku  (to właśnie on podarował ziemię pod budowę kościoła pod wezwaniem Matki Boskiej Bolesnej)…

9.7.14 057

od podwórza

  9.7.14-029

Bambrzy na Jeżycach

Pod nr 137 na ulicy Dąbrowskiego  znajduje się zagroda Muthów,  jeden z bardziej znanych pozostałości po Bambrach w Poznaniu, zachował się dom i budynki gospodarczedąbrowskiego-137-6-Kopia1

dąbrowskiego-137-8

W ogródku przed domem stoi  postument pod figurę Matki Boskiej, figura się nie zachowała a napis na postumencie..   „…na pamiątkę wielkiego ognia w Jerzycach
i ogólnej cholery w roku 1866…” 

z tego widać, że to i stara zagroda i stary postument…

dąbrowskiego-137-5-Kopia

Drewniany krzyż na  Dąbrowskiego 67. Krzyż trafił na Jeżyce w 1876 roku po rozbiórce Mostu Chwaliszewskiego  gdzie się pierwotnie znajdował.

dąbrowskiego-67-3

Historia zaczyna się na Chwaliszewie gdzie  w 1876 roku   zdemontowano z mostu i przeniesiono na Jeżyce, Krzyż wędrował,  początkowo stanął na gruntach Wojciecha Megera a potem  stał w różnych miejsca w końcu stoi na placyku  na gruncie należącym do parafii Najświętszego Serca Jezusa pod nr 67. Niektórzy powiadają, że to rodziny Bamberskie się nim zajęły, ale ja myślę, że to było dzieło wspólne i Polacy i Bambrzy działali wspólnie..

dąbrowskiego-67-5

Przy kinie Rialto pod 40 – zagroda bamberska powstała około 1871 roku, była własnością Johana Kosickiego , jest dom i zabudowania gospodarcze (stajnia, obora, stodoła …), teraz to wiejska zagroda w środku miasta…

dąbrowskiego-40-81

dąbrowskiego-40-101

Od ulicy do domu dobudowano jakiś szkaradny pawilon.. ale widać, że na dachu domu Kosickich coś się dzieje więc….

dąbrowskiego-42-2-Kopia

Pod numerem 35/37 kamienica Józefa Leitgebera (potomek Bambrów) z oryginalną fasadą,  zbudowana w roku 1906 (choć niektórzy powiadają, że wcześniej 1904), autorem projektu  jest prawdopodobnie Czesław Leitgeber właściciel firmy budowlanej, architekt, działacz społeczny i polityczny

dąbrowskiego-35-5-Kopia

dąbrowskiego-35-7

Na narożniku ulicy Wawrzyńca i Kościelnej zachowała się pod nr 43 zagroda bamberska zbudowana…? być może nawet w XVIII a może i później….dla rodziny Poetzów…z tyłu Bamberski Dwór – zespół budynków mieszkalno-usługowych, zaprojektowany przez Jerzego Buszkiewicza…

18.9..-118

zagroda ładnie odrobiona i przystosowana na hotel i restaurację z kuchnią wielkopolską Zagroda Bamberska, …(kawa jest dobra…:))

09e-1341

09e-1351

09e-1361

09e-142

09e-140

Do niedawna była jeszcze jedna bamberska zagroda, pod (nr 29) własność rodziny Retzów… ale już jej nie ma…

Przed II wojną przed nr 17 stała kapliczka Świętego Wawrzyńca zniszczona podczas wojny, prawdopodobnie zbudowano w końcu lat 20 XIX wieku,   ale …. czy to dzieło Bambrów?… pierwsi  Bambrzy przybyli dopiero na Jeżyce   w latach  30 XIX a większa grupa w latach 50 XIX wieku… ale może ktoś coś więcej o niej wie, bo kapliczka bardzo podobna do kapliczek Bamberskich…

1b-007

Winiary wyludnione na skutek wojen, zarazy… udało się  w latach  30. XVIII wieku zaludnić poprzez sprowadzenie osadników przeludnionych wsi pod Bambergu..  Pomoc w różnej postaci  zaowocowała pełną odbudową Winiar…

Cóż z tego kiedy prusacy w miejscu Winiar wybudowali pierwszy z fortów i to główny fort Winiary z Festung Posen a całe wsie przenieśli w inne miejsce, na zachód o budowanej twierdzy…  na początku XX wieku w Winiarach mieszkało 34 gospodarzy w tym 4 ogrodników, 1 kowal 1 kołodziej, były dwa zajazdy i trzy wiatraki,.. a do dzisiaj  zostały kapliczki  z pierwszego  okresu osadnictwa…..zespół czterech kapliczek wybudowanych w latach 1833 do 1859..  jak niżej

Kapliczka Świętego Wawrzyńca z 1833r

2-002

2-005

2-005-Kopia

Kapliczka św. Józefa z 1859 roku

2-006

2-012

Pisownia oryginalna

2-007

Kapliczka Matki Boskiej

2-016

2-015

ostatnia zespołu czterech bamberskich kapliczek

Kapliczka Chrystusa Frasobliwego 1857

2-044

2 046

2-049

Kilka domów potomków osadników z Bambergu znajduje się   na Ratajach,  jest dom Rothów i Hopplów przy ul. Piłsudskiego,  dom Ciesielczyków schowany za stacją Orlen przy ul. Zamenhofa i pozostałości cegielni Ciesielczyków koło ich domu, ale tych nie widziałem…. Pozostała też kapliczka świętego Antoniego ufundowana została przez rodzinę Walterów w 1889 roku.   Upamiętniała śmierć ich syna Stanisława, który zginął od pioruna. Potomkowie tej rodziny nadal składają tam kwiaty.

23f 006

23f 002

Ratajscy Bambrzy czcili szczególnie świętych: Rocha i Wawrzyńca. Między szesnastym a dwudziestym trzecim sierpnia, rolnicy szli wieczorem z latarniami ku czci świętego Rocha, patrona od zarazy. Natomiast świętego Wawrzyńca czczono procesjami ze śpiewem i modlitwami. Bezpośrednio w dzień tego patrona nie rozpalano ognia, a posiłki przyrządzano poprzedniego dnia. Kult obu tych świętych utrzymywał się długo, a figurki i obrazy umieszczano w kapliczkach lub na domach w specjalnych wnękach w ścianie.  Pokazana miała w sobie świętego Antoniego…

23f 004

23f 005

Bambrzy to nie tylko gospodarze, Poznań się zmieniał to i Bambrzy się zmieniali – sklepy, warsztaty, zajmowali się budownictwem… Do historii przeszedł sklep żelazny Jana Deierlinga, który spełniał najbardziej wyszukane wymagania klientów.

 sklep żelazny Jana Deierlinga od strony Wrocławskiej

p 007 Kopia

Sklep miał wejście od strony ulicy Szkolnej jak i Wrocławskiej, dolne kondygnacje dolne przeznaczone na cele handlowe, wyżej apartamenty

Od strony ulicy Szkolnej

p 018

Był to największy sklep w międzywojennym Poznaniu 

zdobienia fasady od strony Szkolnej

6a 046

6a 044

Projektantem był prawdopodobnie  Czesław Laitgeber ,

Połączenie między Szkolną i Wrocławską

Wrocławska 034

Jan Dejerling posiadał największą w Polsce  hurtownię metalową (ul. Składowej), składnicę metalową, bocznicę kolejową, w 1938 r 3,5 miliona obrotów…

Wrocławska 048 Kopia

Kamienica teraz zadbana…. a wewnątrz wisi tablica pamiątkowa, powieszona przez potomka tego poznańskiego Bambra….

6a 035

Na tyle spacerów po poznańskich fyrtlach…na razie…   no chyba, że….. 🙂

Po fyrtlach Poznania 168 – Jeżyce cd

Ulica Kościelna

W najstarszych przekazach kartograficznych Jeżyce (dzisiejsza Kościelna) to owalnicowa wieś z dwoma stawami i młynem wewnątrz. Zagrody powstawały głównie wokół owalnicy z tyłu ogrody, sady i pola… (musiało być pięknie…), ale też wokół dróg w kierunku miasta (dzisiaj Poznańska i Jeżycka)…. Kościelna to najstarsza ulica Poznania, zwana też Bamberkowem, jako, że ponad  dwoma wiekami osiedlili się tutaj koloniści z Bambergu…

2 014 Kopia

18.9.. 114

18.9.. 117

Biegnie od Dąbrowskiego do wiaduktu  w nasypie kolejowym, który oddziela Jeżyce od Sołacza i stanowi trzon dawnej wsi Jeżyce

Kościelna 30.8.14 064 Kopia

to samo miejsce od strony Kościelnej

5a 004tym razem razem z muralem wykonanym przez panią Annę Taratiel z Hiszpanii

5a 002

 nasyp kolejowy

27.9.. 042

zobaczmy co ciekawego na Kościelnej i okolicach,…. w bok od Kościelnej odbiega ulica Świętego Wawrzyńca, dawna wiejska droga prowadząca do Stawu Niestachowskiego (dzisiaj stara pływalnia). Nazwa pochodzi zapewne od  stojącej niegdyś figury tego świętego (kiedyś przy posesji nr 17), który chronił od pożarów …… 

18.9.. 122

a na Wawrzyńca, pod 11 „Goplana” fabryka czekolady, założona na Śródce w 1912 roku po dziewięciu latach przeniesiona  na Wawrzyńca…

18.9.. 124

18.9.. 125

Obok stoi niewielki budynek administracyjny w stylu dworkowym,  zbudowany w okresie międzywojennym, prawdopodobnie zaprojektowany przez rzeźbiarza  Mieczysława Lubeckiego…

18.9.. 127

Na narożniku ulicy Wawrzyńca i Kościelnej zachowała się pod nr 43 zagroda bamberska zbudowana…? być może nawet w XVIII a może i później….dla rodziny Poetzów…

z tyłu Bamberski Dwór – zespół budynków mieszkalno-usługowych, zaprojektowany przez Jerzego Buszkiewicza…

18.9.. 118

zagroda trochę podrasowana i zamieniona na ekskluzywny hotel i restaurację „Zagroda Bamberska”,  ale całość udało się uchronić od zagłady…..

09e 134

09e 136

09e 135

09e 142

09e 140

Do niedawna była jeszcze jedna bamberska zagroda, pod (nr 29) własność rodziny Retzów… ale już jej nie ma…i jeszcze trochę Bamberskiego Dworu…

18.9.. 119

Pod numerem 17 na Kościelnej istniała  parcela, którą zakupili w latach 20 XX wieku Wejmanowie, produkowali tu płótna nieprzemakalne… na tej posesji powstała, w późniejszych latach, wytwórnia płyt gramofonowych „Mewa” ,… stała tu też kapliczka świętego Wawrzyńca zniszczona podczas wojny

1c 001

1b 007

Pierwsza wytwórnia płyt Wejmanów  powstała już podczas wojny w roku 1942 w Warszawie,  gdzie Wejmanowie znaleźli się podczas wojny , tu udało się wygnieść pierwsze płyty między innymi Mieczysława Fogga….     po powrocie do Poznania zamieszkali w kamienicy Suwalskich  (narożnik Niegolewskich i Głogowskiej)

Łazarz 012

 potem powrót na Kościelną gdzie nie było już domu frontowego nie było już kapliczki  z figurą świętego Wawrzyńca… W roku 1947,    powstał nowy dom,  który miał  stać 10 lat a stał jeszcze na początku XXI wieku…a wcześniej zaraz po powrocie do Poznania wybudowano studio nagrań…

1b 008

z wytwórnią jak zwykle w komunie tarapaty, zabierają oddają, znowu zabierają….. ale ślady wytwórni „Mewa” zostają..

1d 002

„Znany w całej Polsce sygnał dźwiękowej audycji „Lato z radiem” (Orkiestra Salonowa – nr 218a Dziadek) po raz pierwszy zabrzmiał na poznańskich Jeżycach. Nagrano go w Wytwórni Płyt Gramofonowych Marii i Mieczysława Wejmanów przy Kościelnej 17″ …tak pisze pani Danuta Książkiewicz – Bartkowiak……

1d 001

Dzisiaj… dzisiaj zaczyna coś się dzieje, zaczynają być wykopy i na miejscu wytwórni płyt i na miejscu rozlewni piwa, która była obok….

3 008

i jeszcze warto spojrzeć na budynek na narożniku ulicy Kościelnej i ulicy Wąskiej

3 010

jeszcze obrazek z Kościelnej

3 011

Najważniejszą budowlą na ulicy Kościelnej jest kościół pw. Najświętszego Serca Jezusa i św. Floriana

20 015 Kopia

Gmina Jeżyce należała terytorialnie do parafii św. Wojciecha i to właśnie proboszcz tej parafii ks. dziekan Woliński za zgodą biskupa Edwarda Likowskiego w roku 1890 nabył dwie działki pod budowę świątyni. Najpierw w roku 1894 na zakupionym terenie stanęła ochronka dla dzieci prowadzona   przez Zgromadzenie Zakonne  Sióstr Elżbietanek, otwarto w niej też kaplicę, w której do czasu otwarcia kościoła, odbywały się nabożeństwa….

3

20 041

28 czerwca 1894 prymas , arcybiskup  Florian Stablewski erygował parafię na Jeżycach wyłączając ją z  z parafii św. Wojciecha. 21 listopada 1897 roku wbudowano kamień węgielny… „Wspaniała była to uroczystość położenia kamienia węgielnego. Od niepamiętnych czasów nie widział nikt podobnego obrzędu, dla tego w ogromnej liczbie stawili się wierni i duchowieństwo, okazując przybyciem swojem radość i żywe zajęcie się sprawą kościoła Jeżyckiego…”

1a 001

 Zbudowany  z czerwonej cegły w stylu neoromańskim w latach 1897-99 a zaprojektował go Jan Rakowicz….

Kościół pw Najświętszego Serca Jezusa i św Floriana4

fasada frontowa ozdobiona neoromańskim portalem z dużym oknem rozetowym (ok. 3 m) i kamienną figurą Pana Jezusa autorstwa Władysława Marcinkowskiego

30.8.14 156

Wieża wysokości 61 m zwieńczona hełmem  ….

Kościół_Najświętszego_Serca_Jezusa_i_Świętego_Floriana

niestety podczas  wojny uszkodzona i już nie wróciła do pierwotnego kształtu, jest bez zegara, jest niższa o około 15 metrów…..

30.8.14 152

Trójnawowe, bazylikowe wnętrze wzorowane na na kościele romańskim  w Schwäbisch Gmünd w Wirtemberdze. Długość 58 m; szerokość 34 m; świątynię obliczano na 2500 wiernych 

20 018 Kopia

w roku 1921-22 powstała w ołtarzu głównym wysoka na 2,80 m statua Serca Jezusowego wykonał ją Władysław Marcinkowski wg projektu K. Rucińskiego

20 029

20 033

Polichromię namalował w latach 1910-11 uczeń  Jana Matejki, lwowski artysta Tadeusz Sulima-Popiel,jego autorstwa są też duże  obrazy ścienne, jak np:

„Pan Jezus wskrzeszający zmarłego”  warto zobaczyć też sufity..

20 027

„Pan Jezus przyjaciel dzieci”

20 034

czy mniejsze jak „Chrzest Chrystusa w Jordanie”  i „Ostatnia wieczerza” i kilka innych obrazów

20 036

powały

20 020

20 021

20 025

Kościół wyposażono wysokiej klasy organy firmy Walcker z Ludwigsburga oraz komplet 4 dzwonów (zabrany przez prusaków podczas  I wojny światowej), drugi komplet 4  dzwonów  kościół dostał  w 1926 roku, dzwony odlane w firmie F. Felczyńskiego, trzeci raz dzwony zmieniono   po wojnie wtedy pojawiły się trzy żelazne dzwony, czwarte  dzwony umieszczone na wieży kościoła 1981 roku i tam wiszą i dzwonią,.. dzwon Najświętszego Serca Jezusowego-1190 kg; Maryi Królowej Polski – 700 kg; Świętego Józefa – 580 kg i Świętego Floriana – 305 kg…… kilka obrazków z wewnątrz  kościoła…

20 026

20 031

20 035

 w 1919 roku na tyłach kościoła powstała Grota Matki Boskiej z Lourdes zaprojektowana przez  Kazimierza Rucińskiego, figury na szczycie groty – św. Florian i prawdopodobnie św. Józefa są oryginalne, zaś figura Matki Boskiej z okresu późniejszego, prawdopodobnie z roku 1957 roku

g 013

pamiątkowa pamiątkowa na fasadzie kościoła

g 009

 Do obiektu przynależy kamienica wybudowana w pierwszych latach XX wieku, teraz pięknie odnowiona…

30.8.14 150

20 040

30.8.14 158

30.8.14 149

Zapraszam na spacer po ulicy Jeżyckiej; Poznańskiej….:)