Po fyrtlach Poznania 131 – Łazarz cd

10 (100%) głosów: 1

Ulica Głogowska

8,08 km długości do rogatek, (2,3km na Łazarzu),  to najdłuższa ulica dzielnicy, kiedyś szosa na Wrocław….  nazywała się Łazarską, Glogauerstrasse,  Grunberger Strase patronował jej Marszałek Foch, Rokossowski, Głogowska… Krzyżuje się z siedemnastoma ulicami a na każdej krzyżówce światła.. .Za Sczanieckiej ciągnęły się już tylko pola i łąki, w pobliżu Chociszewskiego stały wiatraki… W 1910 roku pomiędzy ul. Głogowską a ówczesnym Dworcem Centralnym (obecnie Głównym) zbudowano ulicę,  a 12 kwietnia 1920 r. ta mała uliczka otrzymała nazwę Odskok. Zbigniew Zakrzewski tak pisze: „Do skreślenia ulicy z mapy Poznania przyczyniły się prowadzone w latach 1926-1927 roboty poszerzające ulicę Głogowską. W ich rezultacie znikły rozebrane niepozorne zabudowania z pruskiego muru, w tym szkoły powszechnej, oddzielające Odskok od Głogowskiej. Po stronie wschodniej Odskoku mieściły się placówki usługowe. Organizacja charytatywna prowadziła na stacji „misję ochrony kobiet”, a w domu przy Odskoku młode dziewczyny zatrzymujące się na dworcu w przejeździe przez Poznań mogły przenocować w schronisku. W pobliżu mieściło się kino Tęcza. Obok restaurator Henryk Hałas zapewniał: „Gdy zjeść smacznie tanio chcesz, do Hałasa, gościu spiesz”

i po Odskoku nie ma śladu..

Fotopolska_6701

Łazarz 067 Kopia

Ul. Głogowska 11

w 047

15a 002

4 kwietnia 1886 roku gmina Św. Łazarz uruchomiła linię omnibusu konnego z ul. Augusty (Niegolewskich) na Plac Wilhelmowski (Wolności), a już rok później 9 kwietnia 1898 roku na ulice Łazarza wyjechał pierwszy tramwaj elektryczny.

00

Początek Głogowskiej to Most Dworcowy, tu się łączy ulica Głogowska z ulicą Roosevelta

23e 023

Początek – to po północno-zachodniej stronie tereny MTP i Centrum Targowe

2 204

Tuż obok budynek administracyjny (1924-1925)… w którym nadano pierwszy program telewizyjny…. bliżej opisany podczas spaceru po MTP

2 169

wejście do budynku..

2 160

Między Centrum Targowym a Budynkiem Administracyjnym istniała kiedyś „Adria” -zbudowana w latach 1956-1958.    Adria to było  legendarne i kultowe  miejsce   dancingów i imprez,..  po 50 latach zakończyła swoją działalność…  sylwestrowy bal 2008/2009 roku był ostatnim w jej działalności… teraz miejsce na reklamę….. szkoda Adrii…

3d 007

2 205 (1)

dalej po tej stronie hale targowe najpierw Hala Przemysłu Ciężkiego (pawilon nr 2) podczas wojny zniszczona, przebudowana ale mniej ozdobnie….2 172

2-161

Hala nr 1 zbudowana po II Wojnie w latach 1947-1948 wg projektu Stanisława Kirkina i Lucjana Ballenstaedta, oni też przebudowali po wojnie Halę nr 2,…

2-177

9.7.14 009

Pawilon Centrali Handlowej Przemysłu Drzewnego…. wzniesiono w 1951 według projektu Jana Wellengera   na zlecenie Centrali Handlowej Przemysłu Drzewnego, budynek w prostej formie,  bez ozdób…. Teraz mieści się tu Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych

 2 173 Kopia

ul. Głogowska1

W 5564 roku (według kalendarza hebrajskiego, czyli w 1804 roku) przy ulicy Głogowskiej i Śniadeckich powstał cmentarz żydowski, zniszczony podczas II Wojny Światowej.  Po wojnie część cmentarza zajęły Międzynarodowe Targi Poznańskie. Podczas rozbudowy targów znaleziono szczątki z tego cmentarza,  i pochowano je na cmentarzu na Miłostowie w oddzielnej kwaterze. W czerwcu 2008 roku odsłonięto Miejsce Pamięci  – symboliczny cmentarz gdzie umieszczono sześć macew, które upamiętniają miejsce pochówku Akivy Egera (- żyjącego w XIX wieku rabina uznawanego za najważniejszą postać poznańskiej gminy żydowskiej) i poznańskich Żydów .  Skwer urządzono na terenie podwórza kamienicy przy ulicy Głogowskiej 26a.   

Ul. Głogowska - Macewa rabina Egera 1

Ul. Głogowska - Macewa rabina Egera 7

Ul. Głogowska - Macewa rabina Egera 3

Ul. Głogowska - Macewa rabina Egera 8

9.7.14 078

Narożnik ulicy Śniadeckich

9.7.14 016

Wylot ulicy Śniadeckich

9.7.14 017

Strona południowo- wschodnia to na początek Dworzec Zachodni..  w latach 1900-19004 w miejscu wylotu tunelu łączącego perony stanął Dworzec Łazarski.    W 1927   w związku  Powszechną Wystawą Krajową wybudowano istniejący do dzisiaj Dworzec Zachodni, projekt Władysława Czarneckiego…  

Fotopolska_344157

2 195

   Ostatnio od września 2013r do Dworcem Zachodniego dojeżdżają tramwaje „Pestki”, uruchomiono trasę, wybudowano przystanek… i wreszcie mądre rozwiązanie….

15 084 Kopia

15 087 Kopia

    Wychodząc z Dworca Zachodniego przyciąga uwagę potężny, neorenesansowy gmach  Urzędu Przewozu Poczty,  wznieśli go Prusacy w 1912 r, otwarty został w kwietniu 1913 roku jako  Cesarski Urząd Pocztowy Poznań 3 Dworcowy, dawniej Poczta Główna, obecnie Urząd Pocztowy Poznań 2  nazywany też „Dworcówką”

Ul. Głogowska 7

2 165

W okresie międzywojennym na gmachu pojawiło się duże godło na frontonie – Orzeł Polski na czerwonym tle,

cv-023

w 1939 Niemcy nakazali usunąć orła, ale dzięki cwanym robotnikom orzeł został zatynkowany zaprawą wapienną i dzięki temu po jej łatwym usunięciu, orzeł już w lutym 1945r cieszył i cieszy oczy Polaków (choć teraz czerwonego tła nie ma). 15 lutego 1945 urząd pocztowy zaczął działać, najpierw sprzedawano tylko znaczki pocztowe i przyjmowano listy… ale poczta była..cv-024
jeden z portali gmachu

2 171

Między Urzędem Pocztowym a starymi kamienicami ,…  łączenie   trasy Poznańskiego Szybkiego Tramwaju z torowiskiem na ulicy Głogowskiej 

9.7.14 087

Wielkomiejski charakter  mają  pochodzące z początku XX wieku, kamienica nr 27 i 29, prawdopodobnie  projektu znakomitego architekta Oskara Hoffmanna,. szczególnie  29  zwraca uwagę fasada bujną, secesyjną dekoracją, szkoda, że tak zaniedbana, tak podrapana… W tej kamienicy kiedyś    słynna cukiernia Hortex, w której serwowano pyszne rożki, owocowe koktajle czy lody…. teraz w tym miejscu salon wykładzin i dywanów oraz sklep z meblami.

2 189 Kopia

9.7.14 082

9.7.14 010

 Na działce tuż obok dawnego „Hortex-u”  była kiedyś  fontanna, można było przysiądź na ławeczce  mogli odpocząć. Niestety zbudowano tu  w 1995/98 roku biurowiec  z podziemnym parkingiem…

Ul. Gąsiorowskich

9.7.14 071

Po wschodniej stronie Głogowskiej na przeciw biurowca, na wylocie z ulicy Gąsiorowskich stara kamienica 35  istniała tu i teraz zniknęła restauracja Pireus..    Grecki kryzys dotarł na Łazarz…. a były tam serwowane.. „uczta posejdona” ; „uczta bogów” (stek zapiekany z ananasem i serem); strogonof „Ateny”….. 🙂

9.7.14 089

9.7.14 014

Tuż (37) obok mieszkał ostatni sołtys wsi Łazarz Adam Jaski -w piętrowej willi zwana sołtysówką zbudowanej 1902 roku z czerwonej i żółtej cegły klinkierowej , wysoki dach urozmaicony i wystawkami…   25 września 2011 roku spłonęła (pożar wiele razy się tu pojawiał)  perełka, pamiątka wiejskiej przeszłości Łazarza  i niszczeje…. (wpisany do rejestru zabytków) 

2 184

dom sołtysa Jeskiego

9.7.14 022

Przy „sołtysówce” kamienica 39 wybudowana została w 1903 r. dla A. Schneidera. Zarówno ten budynek jak i sąsiedni z nr 41, z tej samej pracowni architektonicznej, posiadają fasady licowane żółtą cegłą.

2 182

9.7.14 061

kamienica 41

9.7.14 057

9.7.14 060

od strony podwórza

9.7.14 029

9.7.14 030

W kamienicy przy ul. Głogowskiej 47/47a, naprzeciwko wejścia głównego do Parku Wilsona od 1907 r. znajdował się Poznański Bank  założony 1894 roku

„Poznański Bank Spółdzielczy działa na rynku usług finansowych od 1894 roku. Jest jednym z najstarszych banków spółdzielczych istniejących w Wielkopolsce i jednym z największych banków spółdzielczych w kraju, co świadczy o jego stabilności na rynku usług bankowych.”

 3 207 Kopia

9.7.14 044

Przed skrzyżowaniem  z ulicą Kanałową po wschodniej stronie  Głogowskiej jeszcze dwa domy –    sąsiednia kamienica nr 49 cztery piętra elewacja  z cegły ze  zdobieniami nad oknami i drugi budynek mniej ciekawy na narożniku Kanałowej, czeka na lepsze czasy … chyba…

9.7.14 043

Powrót na zachodnia strona Głogowskiej……między Śniadeckiej i Berwińskiego. Na narożniku Śniadeckich i Głogowskiej nie ciekawa kamienica pod 30, no chyba, że uwagę ma zwrócić poprzez malowidło na ścianie ( ni to mural, ni to tapeta),  za to sąsiednia kamienica (32) pokazuje się dostojnie, zbudowana w roku 1905 (prawdopodobnie projektant Walter Czygan.). Duży wykusz, sztukateria, półkolumny… ładnie się prezentuje…

9.7.14 015

9.7.14 026 Kopia

9.7.14 026 - Kopia (2)

Z kamienicą 32 sąsiadują  zabudowania dawnej fabryki kosmetyków należącej do (od 1922) Jana i Stanisława Stempniewiczów (posesja 34),  po wojnie przejęta przez Lechię, działała do lat 90 tych XX wieku. W XIX wieku znajdował się tu ogródek rozrywkowy z winiarnią.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Budynki rozebrano chyba w 2005 roku…

9.7.14 063

Następne kamienice , wyglądają na z czasów pruskich  czyli z przełomu wieków.. uwagę zwracają balkony, loggie… mogą się podobać, chociaż  36 czeka na lepsze czasy

9.7.14 035

Zbigniew Zakrzewski tak pisze o tym fyrtlu:   „Mijamy starą kamienicę , gdzie Włoch Enrico Giavi sprzedawał lody. Nieco dalej stoi zaprojektowany przez Władysława Czarneckiego budynek z tarasem i restauracją, ukończony na PeWuKę;  dziś jest tam Magnolia. Miły dla oka budynek szczęśliwie zasłonił tylną, brzydką, południową  ścianę zabudowy Głogowskiej”

9.7.14 036

Na początku lat dwudziestych XX w. pomiędzy Parkiem Wilsona i ulicą Głogowską pozostawał wolny plac. Magnolia miała go zapełnić – powstała z inicjatywy prezydenta Cyryla Ratajskiego, a zaprojektował Władysław Czarnecki. Magnolia miała zadanie trochę przykryć szpetne tyły kamienic przy ulic a jednocześnie zamykałaby perspektywę ulicy Głogowskiej. 

9.7.14 038

Grzeszczuk-Brendel w „Atlasie architektury Poznania pisze: „Fasada została zwrócona nie ku ulicy, lecz na południe i wyeksponowana przez poprzedzający ją skwer przy wejściu do Parku Wilsona. Ponad potraktowanym jako cokół parterem z arkadowymi oknami restauracji , architekt wprowadził w ryzalicie środkowym jońską kolumnadę w wielkim porządku, a całość zwieńczył attyką z pełnego muru. Taras przed restauracją został wykorzystany do wyrównania poziomu terenu”

Magnolia 1

9.7.14 051

Magnolia funkcjonuje do dzisiaj, ale to już nie ta sztandarowa Magnolia, teraz to Villa Magnolia jednak kawę przyjemnie tu wypić czy to na tarasie z widokiem na park, czy wewnątrz…

9.7.14 053

  Budynek  jest zabytkiem

I oto park Wilsona, 

9.7.14 047

więcej o parku potem, teraz wejście do parku od strony ulicy Głogowskiej, również zaprojektowane przez Władysława Czarneckiego,

9.7.14 041

18 002

9.7.14 048

przy wejściu do parku Czarnecki zaprojektował również publiczny szalet istniejący do dzisiaj..

Park Wilsona kibelki

i ogrodzenie od strony ulicy Berwińskiego z „Tralek Wilsona”

 15.7.14 018

Zaś sam Czarnecki tak pisze o Magnolii, o wejściu do Parku Wilsona :

„Radca Ruciński wyjawił mi, że prezydent Ratajski zwrócił mu uwagę, iż należałoby pomyśleć w jaki sposób poprawić wygląd wysokich murów szczytowych widocznych z ul. Głogowskiej i szpecących główne wejście do parku Wilsona. Pan radca uważał, że trzeba by na tych szczytach zaprojektować jakieś podziały architektoniczne i wytynkować je” – pisał i w odpowiedzi podsunął pomysł, „aby wybudować tam nowy budynek z elewacją zwróconą w stronę parku. W ten sposób zasłoni się bardzo wysokie szczyty i wgląd w podwórza też szpetne. Z rozmowy wyczułem, że szef przestraszył się trudności, jakie ten projekt spowodowałby przez uszczuplenie terenu parkowego, niepotrzebne koszta, a przede wszystkim, że nie będzie to po myśli prezydenta. Nie zabronił mi jednak zrobić projektu szkicowego do dyskusji. Pomierzyłem sytuację na miejscu i zacząłem szkicować. Wychodziła podłużna bryła z główna elewacją zwróconą na południe, widoczna z daleka i zamykająca widok od strony głównego wejścia do parku przy narożniku ul. Głogowskiej i Berwińskiego. Elewacja parkowa wśród zieleni”….

„Zadanie łatwe nie było, gdyż „różnica terenu między chodnikiem ul. Głogowskiej, a parkiem była stosunkowo duża, a zatem można było zrobić taras architektonicznie ujęty i podporządkowany w elewacji. Nie miałem narzuconego żadnego programu użytkowego. Wymyśliłem więc, że na parterze z tarasem najlepiej będzie siedziała kawiarnia, a na piętrze mogą być biura lub mieszkania.”… 

…”Ogrodzenie to zaprojektowałem wraz z głównym wejściem do parku Wilsona. To wejście miało też swoją historię. Odziedziczone po Niemcach ogrodzenie zostało wykonane ze zwyczajnej siatki drucianej. W narożniku była dwuskrzydłowa brama na ramie żelaznej. Tuż za wejściem stały naprzeciw siebie dwa pawiloniki, podkreślające główne wejście do parku. W jednym z nich był kiosk z mlekiem, wodą sodową, lodami i słodyczami, w drugim umieszczono ustępy dla pań i panów. Typowy przykład niemieckiej Sachlichkeit. W nowym projekcie zrobiłem ustępy podziemne dyskretnie ukryte w pobliżu wejścia, a kiosk z mlekiem w ogóle usunąłem. Przed wejściem wprowadziłem szerokie, zapraszające schody. Według mego rysunku Dłużewski wykonał smukłe tralki odlane w betonie. Wkrótce tralki te rozmnożyły się w Poznaniu. Okazało się, że forma odlewnicza nie została zniszczona i firma w dalszym ciągu robiła odlewy na zamówienie prywatne . „Tralki Wilsona”,

15.7.14 016

jak je nazywano, widocznie podobały się, więc interes szedł…..  Dla ścisłości muszę dodać, że główne wejście do parku wykonany w drugim etapie, gdy dom i kawiarnia były już skończone. Nadzór nad wykonaniem sprawował arch. Kirkin. On też zlecił wykonanie figur amorków na słupkach przy wejściu rzeźbiarzowi Edwardowi Hauptowi”…

na koniec dzisiejszego spaceru  ulica Berwińskiego – ma 148 metry długości, jest łącznikiem między Głogowską i Kanałową do ulicy Matejki i Wyspiańskiego. Patron to poeta, dramaturg i tłumacz  Ryszard Berwiński, urodził się w Polwicy koło Zaniemyśla a jego pomnik stoi w Zaniemyślu…

1d Zaniemyśl Kopia

Ulica Berwińskiego  – zabudowa tylko po stronie południowej, zaś po stronie północnej Park Wilsona… zaś Zbigniew Zakrzewski tak pisze o tej ulicy „… Tam gdzie dzisiaj ulica poety i radykalnego działacza społecznego, Ryszarda Berwińskiego, płynął dawnymi czasy na wschód, ku Wildzie, strumień. Ów strumień i stercząca tu, na miejscu powstałego w roku 1905 gmachu Szkoły Wydziałowej, stodoła polna nadawały tej okolicy czysto wiejski charakter….”…

 9.7.14 040 Kopia

Spacer zaczynamy od strony ulicy Głogowskiej i tu na narożniku potężna kamienica zbudowana w latach 1927-1938,  która zajmuje działkę aż do ulicy Wyspiańskiego.(Pierwotnie miał tu powstać budynek…. radca urzędu uważał„… nowy dom powinien być niski, jednopiętrowy, aby nie zasłaniał monumentalnego gmachu szkoły stojącej na jego zapleczu przy ul. Berwińskiego….”) dopiero dzięki radnemu arch. Stefanowi Cybichowskiemu podjęto uchwałę o podwyższenie budynku ..

Projekt opracował zasłużony dla miasta architekt Władysław Czarnecki podobnie  jak Magnolię i wejście do Parku Wilsona. Przed wojną na parterze budynku mieściły się  m.in. Bank Miasta Poznania, Wiejska Kasa Podatkowa, sklepy mięsne czy sklep fotograficzny Władysława Górskiego

9.7.14 039

 Na ostatnim piętrze znajdowało się atelier rzeźbiarza Ludwika Pugeta  znany krakowski artysta, jeden z filarów Zielonego Balonika, dla którego tworzył lalki szopkowe, zamieszkał w Poznaniu po zawarciu małżeństwa z Julią Kwilecką z Oporowa. Tu kontynuował zarówno swoją działalność artystyczną, jak i kabaretową, co zaowocowało powstaniem kabaretu Różowa Kukułka.

Jeszcze na początku lat 90  na ścianie i dachu budynku znajdował się neon, który zachęcał do odwiedzania Palmiarni

9.7.14 039 (1)

Obok po południowej stronie ulicy –  obecnie Szkoła Podstawowa nr 26 im. Ryszarda Berwińskiego, kiedyś   IV Szkoła Średnia (Mittelschule) szkoła wzorcowa.

Poz 100

Budynek wybudowano  w latach 1903-1905 wg projektu Felixa Moritza i Henricha Grudera, mogło tu się uczyć  około 1500 uczniów, elewacja z żółtej cegły klinkierowej, zabytkowy budynek w stylu neorenesansu

Ul. Berwińskiego Szkoła 26 -1

W czasie II wojny światowej budynek pełnił funkcje szpitala wojskowego..

 Ul. Berwińskiego Szkoła Nr 26 - 2

 Do dyspozycji uczniów wybudowano również budynek z salą gimnastyczną.

9.7.14 098 (1)

Ul. Berwińskiego Szkoła Nr 26 1

 Willa Paula   Ueckera

Willa Ueckera R.Merkury1

Budynek pochodzi z początków XX wieku zbudowany dla prawnika Paula Ueckera, a jego autorem jest Paul Gange. W okresie międzywojennym należała do znanego fabrykanta wódek i likierów, Artura Gaede, później mieścił się tu konsulat francuski. W czasie okupacji willa była siedzibą Arthura Greisera, hitlerowskiego namiestnika Kraju Warty, po zakończeniu II wojny światowej, w 1945 roku rozpoczęła stąd nadawać poznańska rozgłośnia Polskiego Radia. Obecnie mieści się tutaj siedziba Radia Merkury i MC Radio.

zag

Rozbudowana bryła – przybudówki, tarasy,  sztukateria neoklasycystyczna….

Wyspiańskiego 015

Wyspiańskiego 119

a cały budynek otoczony był ogrodem ozdobnym.

15.7.14 025

Skrzyżowanie z ulicą Matejki

15.7.14 021 - Kopia (2)

Na tyle spaceru po kawałku Głogowskiej i Berwińskiego, zapraszam na dalszy spacer po Głogowskiej…

Dodaj komentarz